АВТОР ПОДРОБНО

Бальбурова Баира

ПУБЛИКАЦИИ АВТОРА

 28 января 2019, 21:31

Баира Бальбурова. Агын тала

Агууехэ Түмүүжэнэй мүрнүүд Агын талаар бии  гэдэг. Агта  хүлэгүүды   һориһон Агуу дайдань  бии  гэдэг.   Шэрүүн талын шуургандань Шэдэрүүлжэ ургаа  гэдэг. Шарьяа хүйтэн бороондонь Шадал тэнхээ абаа  гэдэг.   Хагсуу талын һалхинтайнь Ханилсажа бүхэжөө  гэдэг. Хархис  дайсанай һүлдыень Харанхалтар  дараа  гэдэг.   Онон хатан голой уһанһаа Огсом хүбүүн ундалаа  гэдэг Эрьеын орьёл шулуунда Энхэрэжэ   түшөө […]

Автор:

читать весь текст...

 17 ноября 2018, 11:35

Заяабари.

Үдын наранай урда  хада гараха гэжэ,  ан амитадай  мүр дахан яаража, Буура баабай морео ташуурдан шогшуулна. Дабаанай эгсэ болоходонь модон соо мориёо  орхёод, дээшээ ябагална. Хадын оройдо шобхойһон орьёл хабсагай боро-улаан, шара хагаар хушаатай. Тэрэнэй орой гараад, мүргэлэй  газар  шэлэбэлнь хэды һайн байгааб! Хабсагай  шулуун ехэ эгсэ, оройнь гарахань  хүшэр ха. Теэд шулуунай нүхэ, хонхор, […]

Автор:

читать весь текст...

 17 ноября 2018, 00:16

Баира Бальбурова. Заяабари. Хэсэ. (прод-е)

... Лети, скакун мой, лети над землей, над горами, под облаками,  лети наперегонки с ветром, за верховым, сильным, за уходящим солнцем, за луной, лети… Ни кого нет такой лошади,  только у него! Хэсэ ликовал, сердце выскакивало из груди, хотелось понукать, подгонять лошадь: быстрее, еще быстрее! Хэсэ не слышал ни дыхания, ни ржания лошади, раздавался лишь  стук […]

Автор:

читать весь текст...

 01 ноября 2018, 19:25

Оньһон үгэ (Н) Пословицы и поговорки.

Наадан жаргаха саг хүн бүридэ байгаа. У каждого человека было счастливое детство. Наадан дээрэ нахилзаха хэрэгтэй, хурим дээрэ хотолзохо хэрэгтэй. На играх нужно танцевать, на свадьбах надо веселиться. Наада тээгээ нялуун, саанаа гашуун. Вблизи-приторный, извне-горький. Нагасын hайн зээдэ, намаагай hайхан хушада. Все лучшее от дяди — у племянника, самая красивая крона — у кедра Нажарынь […]

Автор:

читать весь текст...

 26 октября 2018, 04:38

Оньһон үгэ (М) Пословицы и поговорки.

Маани мэгзэм-һүзэгһөө. Мантры, моление — от веры. Мааража хонин болодог, уйлажа хүн түрэдэг. Блея, бараном становится, плача, человек рождается. Мара мадагар юумэ ябана. Словно аршин проглотил Могойн эреэн газаагаа, Хγнэй эреэн досоогоо. Пестрота змеи снаружи, пестрота (коварство) человека —внутри. Модонhоо хөө гараха, Мууhаа муу гараха. Из дерева — уголь выходит, от дурного-плохое исходит. Морёо унажа […]

Автор:

читать весь текст...

 22 октября 2018, 07:27

Шэдитэ үгын эзэн

                                    Түрэл ороноо түүрээжэ,  сорьёмо эршэтэй аршаан, һүрөөлтэй шэбшэлгэ, дурдалга  мэтэ шүлэгүүдые бэшэдэг Елена Цыбикжаповае үнэхөөрөөл уянгата талын  дуушан,  үзэсхэлэнтэ үгын эзэн гэжэ нэрлэмээр… Елена Мухар — Шэбэрэй аймагай Зандин нютагта Гончик Будаевич, Цыбжит Цыбикжаповна хоёрой эбтэй эетэй […]

Автор:

читать весь текст...

 19 октября 2018, 17:55

Росинка и жаворонок

Прекрасна степь ранним утром.  Словно рассыпаны по травам драгоценности; алмазы, изумруд, золото, серебро,  так степь переливается радужными цветами, что поневоле замираешь от восторга: не это ли рай? То искрятся росы на травах, пропитанные волшебством  и  силой утреннего солнца. Солнце поднимается выше и над землей слегка колышется воздух. Струясь вверх неуловимой водяной пылью, роса начинает испаряться, […]

Автор:

читать весь текст...

 30 мая 2018, 18:40

Тамир

Тамир хүбүүн столой саана сүлөөгүй, телефон гэтэнхэй һууна, хургануудынь урилдаһан мэтэ түргэн хүдэлнэд. Хүгшэн эжынь урдань эдеэ табина; шанаһан үндэгэн, зөөхэйтэй худхагдаһан ээзгэй, каша. Хүбүүн табаг соохи печени, шэхэр түргэ түргэн эдеэд, сай һороод , столһоо бодоно. — Эдеэлыш һайнаар! -гэжэ, Тамирай хүгшэн эжы Сэндэма абжаа хойноһоонь ооглон, даб гээд, таһагай үүдэнэй “торд” гэхэдэ сошон, […]

Автор:

читать весь текст...

 17 апреля 2018, 05:26

Шүүдэрхэн ба жэргэмэл. Росинка и жаворонок. Онтохон — сказка

Эртын наранаар тала дайдамнай  үзэсхэлэн субад,  мүнгэн, арюун тунгалаг алмаз,  болор шэнги ялалзаа шүүдэрөөр бүрхэгдэн,  «шэдитэ бурханай орон аал?»,- гэн, һарган гайхамаар  гэрэлтэдэг. Наранай элшэнүүд тэнгэриин хүбүүдэй номо һаадагай сум мэтэ, шүүдэр бүриие нэбтэрэ харбаад, шэдидэнь шэди нэмээн, эм дом болгодог. Наранай дээшээ тэгүүлхэлээр шүүдэр ууршлан захалха, харин зарим дуһалнууд ногоонһоо һолжорон, газарай хүрьһэндэ шэнгэхэ. […]

Автор:

читать весь текст...

 19 марта 2018, 19:08

Байгал

Байгал тухай зүнтэй үзэгдэл. 1998 оной һевраль соо Байгалмнай ногоон намаг ожорһондо хушагдаа гэжэ сошордомо  зүүдэ хаража, тэрэ дороо һүниндөө бодоод шүлэглэн бэшээ бэлэйб.   Тэрэм удаань «Усть Ордын унэн» сониндо  хэблэгдээ. Тэрэнээ үшөө дахин заһажа буряад уран зохёолой сайт дээрэ табибиб. Хореод жэл болоод зүүдэнэй зэбүүн үзэгдэл өөрын нюдөөр хаража байхада гайтай байна даа. […]

Автор:

читать весь текст...

 18 марта 2018, 21:07

Кто, если не ты

                     Из-за двери доносился шум: долгий звонок в соседскую дверь, женские голоса, громкий плач ребенка. – Кто там?  Максим, посмотри… – сказала Галя выходившему из ванной комнаты мужу. Отложив в сторону вязание, подошла к окну. К верхушке тополя прицепился черный целлофановый пакет и  колыхался на ветру. Небо, низко склонившееся […]

Автор:

читать весь текст...

 09 февраля 2018, 04:32

Эжын һургаал

  Сагаан эдеэхэнээ бэлдэжэ Сагаалхаяа түхеэрэн байхадам Үни сагай байдалайм  зураг Үлхэлдэн ерэдэг  һанаандам…   Баруун хойморой гунгарбаа соо Бурхад жэрын, һүрөөтэй һэн… Адисын уняарай хангал соо Ялалзахань  жэгтэй  һэн…   Тарнияа гүбэрһэн эжыхэнэй Сүлөөгүй наманшалха гээшэнь.., Тахилаа  аршаһан эжыхэнэй Забдагүй  зальбарха гээшэнь…   Оршон дайдадаа һүеэ сүршэн, Сахюусадтаа үргэн, мүргэхэ. Амтата шэхэр, арьбинта мяхаяа- Бурхадтаа […]

Автор:

читать весь текст...

 22 декабря 2017, 03:33

Хүхы. Кукушка. Из сказок А.Тороева

Үдэрэй хэмжээ ута боло болоһоор, наранай гэрэл шангада шангадаһаар, хараб айлшан ерэжэ,орон нютагтамнай бэлэг сэлэргээ түхөөжэ байба ха. Ой модон ногоон торгон пулаадаа хэдэрбэ, хүдөө тала хүхэ ногоон тэрлигээ нэмэрибэ. Дулаанай оронһоо дайр олон шубууд дуу шуу табилдан ерэжэ, забда сүлөөгүйгөөр уургайнуудаа түхеэрнэд. Гансал хүхы шубуун модоной оройдо сүлөөтэйгөөр дабхайжа һуугаад, ой тайгын доһолсо, хонгёо […]

Автор:

читать весь текст...

 29 ноября 2017, 06:18

Заяабари. Унтаа Боро.

Заяабари. Унтаа Боро. (үргэлжэл 3) . ..Халуун сог бурма дээрэ табигдаһан тогооной һүн хөөрэжэ, дээрэнь тогтоһон урмэн майлагар шара һара мэтэ түб түхэреэн. Хэсэ тогоондо арай дүтэлэн, хутагын үзүүрээр тогооной хаяагаар зуража, зузааршаһан үрмэ хабтагар шэгтэнь хатанхай арһан дээрэ хээд, хэмхэлэн, бага хубииень өөрынгөө холтоһон аяга соо хэн эдинэ, м-м, амтатай гээшэнь. Хатанхай талхан болотор […]

Автор:

читать весь текст...

 28 ноября 2017, 18:07

Фестиваль Хамбо ламы Д-Д Итигэлова 2014г.

               

Автор:

читать весь текст...

 27 ноября 2017, 08:39

Заябари. Гора

  ЗАЯАБАРИ* Старик Бура торопился забраться на гору до полуденного солнца. Исхоженые звериные тропы вели его наискосок вверх, временами петляя, старик путался в следах, кружил между деревьев, но все равно двигался к цели быстрее, чем гнал бы лошадь напрямую сквозь буреломы по камням. Перед крутым подъемом ему пришлось оставить лошадь и подниматься пешком, помогая себе […]

Автор:

читать весь текст...

 22 ноября 2017, 18:14

Үльгэршэн тухай үгүүлэл. Владимир Петонов Аполлон Тороев тухай

Владимир Петонов — Үльгэршэд-аман зохёолоймнай шэргэшэгүй алтан тунгалаг аршаан булаг, сэсэмэргэн үгэ хүүрэй , оньһон хошоо үгэнүүдэй уута туулмаг мүн…. Манай (үетэнэй) эдирхэжэ, хүн боложо ябахада Пёохон Петров, Альфор, Парамон Дмитриев, Папаа Тушемилов болон Егор Жетухаев гэгшэднай үшөө амиды, «хүл дээрээ» һайн һайханууд ябаһан юм. Эдэнэрээ хэтэ мүнхэ амиды ябаха юм шэнгеэр һанажа, юрэдөө, һанаа […]

Автор:

читать весь текст...

 21 ноября 2017, 17:31

Заяабари Хэсэ

Заяабари. Хэсэ (туужын үргэлжэл 2) …Ниидэ ниидэ, хүлэгни, газар хурьһэн дээгүүр, огторгой үүлэн доогуур, хада майлын оройгоор, ниидэ, ниидэ, хара һалхинтай урилдан, һара нара буляалдан, ниидэ, ниидэ… Хэсэ Булган моринойнгоо нюрганда шалза мэтэ няалданхай, дэлһынь альганайнгаа арбан хурганда бүхөөр адханхай. Тунгалаг агаарай долгин соо хүлэгэй туруунай табараан, турьян, уухилааншье дуулданагуй, гансал Хэсын зүрхэнэйнь лугшахань дуулдана; […]

Автор:

читать весь текст...

 29 октября 2017, 18:58

Жороо, тоолуур. Скорогорки, считалки

      Жороо үгэеэ Жороолуулая. Уран үгэеэ Урилдуулая. Хурдан гэгшын Хурса хэлэтэй болое. Шэнхинэбэ, хонхинобо, жэнгинэбэ, жэргэмэл жэрьебэ Хахираба, харьяба, шарьяба хадын хара хайр шулуун Тоншобо тоншобо, тархяа үбдэбэ тэнэг тоншуул. Донгодоо, донгодоо, онгодоо ороо. Дарьби жарьби жальжагы гутал. Һарьмай гутал һаршагануур Жэрхэ жэрхээ, юунһээ жэрхээб, жэжэ юумэнһээ, юрын юрьеэнһээ Алгана һалганана, Ялаагана ялаганана. Зоодой, зоодой, […]

Автор:

читать весь текст...

 28 октября 2017, 20:20

Дух озера

Дух озера. Пьеса для детей и взрослых. (Написана по мотивам бурятских сказок) Действующие лица. Охотник Мэргэн — молодой мужчина за 25 лет. Жена — молодая женщина примерно 20 лет. Балта — лекарь, 16-18 лет. Наран — дочь правителя 16-18 лет. Вор — мужчина неопределенного возраста. Правитель — тучный мужчина 50-60 лет . Мудрый советник — […]

Автор:

читать весь текст...

 28 октября 2017, 13:52

Базар Барадин. Буряад монголой уг гарбалай домог.

  Эртын сагай энхэдэ, Урдын сагай уринда, Үндэр тэнгэриин бүрхэггүй, Сэлмэг hайхан байхада, Үлгэн дайдын эзэгүй, Ужам сүлөө байхада, Амитан зоной олошороодүй, Хомор үсөөхэн байхада, Ан гүрөөhэнэй үсөөрөөгүй, Элбэг олон байхада, Энэ байгша буряад аймагай Үбгэ эсэгэ болохо заяата Содо бэе hайхан шарайта, hонор оюун hүрхэй зоригто Эрхим хүбүүн турэжэ, Эрэ болон эгдэйбэ, Хүйхэр хүбүүн […]

Автор:

читать весь текст...

 28 октября 2017, 12:08

Цам Миларэйбы. Базар Барадин(1878-1937)

Цам Миларайбы. Из жизни в Лавране. День 14 августа 1905 г. быль одним из интереснейших дней моей 8-ми месячной жизни в Лавране.    Сегодня 8-е число 7-го лунного месяца и день любимого здешними посетителями народного театра: » Миларайба цам», или, как его иначе называют: » Гомпо дорджи цам».    Настал полдень и я отправился на площадь […]

Автор:

читать весь текст...

 27 октября 2017, 20:22

Оньһон үгэнүүд (А) Пословицы и поговорки

А» үзэг эрдэмэй дээжэ, аяга сай эдеэнэй дээжэ….. Айл аймаг ахада хоригдохо, агта хүлэг ургада баригдаха — Община правится старшим, конь ловится укрюком. Ая зангай номгониинь дээрэ, адуу малай тарганиинь дээрэ — лучше, когда скотина упитанна, норовом  покладиста. Ажаглаха азаргын бэе хээлитэй боложо харагдадаг  — У рабочей лошадки живот как у беременной. Абын байхада хүниие тани, агтын байхада […]

Автор:

читать весь текст...

 27 октября 2017, 16:11

Хулгайша Шаазгай Сорока воровка (Из сказок Аполлона Тороева)

Хулгайша шаазгай Намарай хара үүлэд хөөрэжэ, нарые халхална, хүйтэн һалхин үлеэнэ. Дулаан орон уруу шубууд ниидэхэеэ сугларба. Шаазгай галуудай хажуугаар эрьелдэнэ. Галуунай сагаан үдэндэ хорхойтоно. Тиигээд, эхэ галуунай нэгэ һайхан үдэ ходолоод, уургай соогоо нюуба. Үдэеэ ходолуулһан галуун уйлажа, удамарша галуундаа мэдүүлбэ. Тэрэнь хамаг галуудаа суглуулаад: — Хэнтнай эхэ галуунай эгээл һайхан үдэ ходолооб?-гэжэ һураба. […]

Автор:

читать весь текст...

 26 октября 2017, 08:29

Юрын ушар

  Юрын ушар Үнгэрэгшэ зуун жэлдэ, үни болоhон ушар гэдэг, үнэн гү, бэшэ гү… Минии үхибүүн, Норжинбгайн залуу ябахада… Норжинбгай залуудаа пүмпэгэр хөөрхэн, шуран шамбай, ородоор хэлэбэл, ужасна боевай, юундэшье торохогүй, юунhээшье айхагүй, уран хэлээрээ уhан дээгүүр уураг тараг дэлгээжэрхидэг, хухюун дорюун ябаhан юм гэдэг. Зай. Намарай нэгэ сэлмэг үдэр Норжинбгай колхозой правлениин машинада hуулсажа, […]

Автор:

читать весь текст...