АВТОР ПОДРОБНО

Basaa_Valera

ПУБЛИКАЦИИ АВТОРА

 07 февраля 2019, 06:18

Басаа Валера. Сагаа һарын эхиндэ элдэб ушаралнууд һанагдаадхина.

  БАЙГААЛИИН ҺУРГААЛАЙ ХЭШЭЭЛ Би 2014 оной буянта сагуудай хаһа гэгдэһэнэй нэгэ үедэнь тудалдажа (майн 29-һөө июниин 29 болотор), июнь һарын 7-һоо 10-н хүрэтэр 108 модоной нангин хэмжээтэй зай гэжэ тоологдодог Алханын Ехэ Гороое гурбан хоног, дүрбэн үдэр соо Агын Буряадай тойрогой Могойтын нэгэ гэр бүлэнэртэй хамта ябагаар гороолжо гараһан хүм. Ябаһан газарнуудаймнай зарим нэрэнүүд […]

Автор:

читать весь текст...

 02 февраля 2019, 12:19

Басаа Валера. Антон Чеховай дура сэдьхэлые хүлгүүлһэн буряад эхэнэр.

“Байгалай шадарһаа Шэбэрэй (Сибириин) поэзи эхилнэ, харин түрүүндэнь энэ хүрэтэр гансал прозо байһан”, – гэжэ Антон Павлович Чехов бэшээ һэмнай. Эхэнэрнүүдые һайн мэдэхэ байһан, тэдэнэй дура сэдьхэлые буляажа һурашаһан, саашадаа япон эхэнэрые “үзэһэн” Антон Павлович Чехов Сахалин хүрэтэр аяншалха үедөө манай эндэхи газар дээгүүр гаража ябатараа буряад эхэнэрые харажархёод гайхалаа бараа бэлэй. Хожомынь дотороо һанаһан: […]

Автор:

читать весь текст...

 28 декабря 2018, 07:21

Басаа Валера. Шэбэртэ. Далай ламын айладхал

ШЭБЭРТЭ Харьялан урдаа Хёлго мүрэнэй хойморто Халюурна һайхан дайда минии – Шэбэртэ. Хоридохи зуунай шуһата сагууды дабаа, Хорин нэгэдэхи зуунда хохидоод абаа.   – Хаанахинайбши, –  гээд Һамаёонһоо асууха. – Шэбэртынби,  – гээд тэрэнь харюусаха, – Бууяа Дондогтой унаган нүхэд байһамди, Багадаа нэгэ эхын хүхэ дэхэһэмди.   – Пришли иные времена, Взошли иные имена, – […]

Автор:

читать весь текст...

 04 декабря 2018, 20:45

Басаа Валера. Инаглал. Зүжэг

  Поэзиин маягаар бэшэгдэһэн дүрбэн хубитай зохёолһоо хэһэг ЭНДЭ: Костя – Константин Рокоссовский, Улаан Сэрэгэй хорооной залуу дарга; Юля – Бармын басаган, Хяагтын багшанарай гимназиие мүнөө жэл дүүргэһэн.                                     НЭГЭДЭХИ ХУБИИН ТҮГЭСХЭЛ Хадамда гарахы зүбшөөлөө басагандаа үгэхэ ушартай болоһон хойноо (түрүүшээр хадаг табижа ерэхэдэнь тогтоожо абангүй бусаагаа һэмнай даа, тиихэдэнь басаган Костяһоо ондоо хэндэшье, хэзээдэшье […]

Автор:

читать весь текст...

 23 ноября 2018, 15:17

Басаа Валера. Хойто наһандаа би монгол хүн боложо түрэхэб.

  Һанаа заяанда ороогүй ушаралнууд. Инаг дуран, нигүүлэсхы сэдьхэл. Гайхамшаг ажаһуудал *** ХОЙТО НАҺАНДАА БИ МОНГОЛ ХҮН БОЛОЖО ТҮРЭХЭБ Табан үйлэтэй драма  Наадаха нюурнууд: ТАМУРА, 14 наһанһаань үндэр наһа хүрэтэрнь харуулагдана СИМАМОТО, 14-тэй басаган, хожомоо Тамурын һамган ЭЖЫ, Тамурын эхэ АБА, Тамурын эсэгэ ХАДЗИМЭ, Тамурын нүхэр хүбүүн ЁСИКО, Тамура Симамото хоёрой үргэжэ абаһан басаган НАКАДА, […]

Автор:

читать весь текст...

 29 октября 2018, 16:09

Басаа Валера. Синквей.

(табан мүртэй, рифмагүй, тусхай эрилтэтэй зохёол) Бууса Суута, түүхэтэ Орхигдоо, хооһороо, мартагдаа Мүнхэ тэнгэридээ эзэниинь бусанхай Харамтай.   Зуһалан Ашагтай, үүргэтэй Баясуулдаг, ажаллуулдаг, амаржуулдаг Байгаалиин һайхан тэндэл ойлгогдодог Жаргал   Алтаргана Алтаншуу, даамхай Сэсэглэнэ, һалбарна, бодомжолуулна Арадай дуунда, нааданда оронхой Хүндэтэй   Удхыень ород хэлэн дээрэ тайлбарилхада иимэ. Стойбище. Оставленное. Овеяно былой славой, собственной богатой […]

Автор:

читать весь текст...

 21 октября 2018, 12:44

Басаа Валера. Гүн ухаанай бодолнууд

Бодолнууд, бодолнууд, Ябаган олзые намнаһан Янза бүриин хүсэлнүүд.   Хүсэлнүүд, хүсэлнүүд, Хүн түрэлтэниие хүлгүүлһэн, Хөөрсэгэнүүлһэн хүсэнүүд.   Хүсэнүүд, хүсэнүүд, Дайн байлдаае һануулһан Дэлхэй дүүрэн хүшөөнүүд.   Хүшөөнүүд, хүшөөнүүд, Уласын шаргууе гэршэлһэн, Үхэл һануулһан гантигууд.   Гантигууд, гантигууд, Хүнэй түлөө бодхооһон Хүниие орлоһон шулуунууд.   Шулуунууд, шулуунууд, Үхээриин газарые мүнхэлһэн Үйлын үриин тэмдэгүүд.   Хэзээ нэгэтэ […]

Автор:

читать весь текст...

 21 октября 2018, 10:13

Басаа Валера.Цыден-Жап Жимбиевэй дурасхаалда.

Цыден-Жап Арсаланович Жимбиев мэндэ ябаа һаа, мүнөө 90 наһа хүрэхэ байгаа. Би уран зохёолшо бэшэ, поэт бэшэ, уран зохёолшодой Холбооной гэшүүншье бэшэ һаа, Цыден-Жап Арсалановичтай миил юрэ танил байһамби. Жимбиев Буряад Уласай газар дээрэ эгээ түрүүшын тэдхэмжын марафон эмхидхэһэн хүн гэжэ һанагшаб. Строительнуудай гудамжаар мүнөө байгааша ФСК соо “Хараасгай” сэтгүүлэй улас хоорондын хэмжээндэ гараһыень тэмдэглэнгээ […]

Автор:

читать весь текст...

 31 мая 2018, 18:22

БУРЯАД ХЭЛЭН БАЯН ДАА

Буряад хүн гээшэмнай ямаршье хари хэлэндэ торолдожо, ядалдажа байдаггүй, бусад яһатанай үгэнүүдые тэрэ доронь өөрынгөө хэлэнэй маягта оруулаад, һэншье гэнгүй буряад ёһоор хэрэглэжэ байдаг зантай. Хоёр жэшээ дурдахамни, уншагшад өөдэдынгөө анхаржа ажаглаһые, магад, нэмээнэ бэзэ. Би Эрхүүгэй политехническэ институдэй студент ябааб. Нэгэтэ хамтын байрадамни нютагаймнай хүбүүд автомашинаар ерээд, Эрхүү хототой тэдэниие танилсуулхыемни абажа, намайе абаашаба […]

Автор:

читать весь текст...

 27 мая 2018, 21:24

Оршуулга. Басаа Валера

Оршуулга ҮНЭН ШУДАРГЫ ЗАН АБАРИИН ЖЭШЭЭ гэхэ гү, али УГ УДАМАЙНЬ ТАБИСУУР ИИМЭ ҺЭН Үгытэй ядуу айлай хүбүүн байһан, чуваш яһанай багша хүн Иван Яковлевич Зайцевай һанамжын бэшэгһээ хэһэг анхархыетнай дурадханаб. Энэ хүн найматайһаа арбан дүрбэ наһан хүрэтэрөө галуунуудые адуулжа ябаһан. Зүгөөр һургуулида һураха угаа дуратай байһанаа нэгэтэ эсэгэһээ тэрьелжэ, хоёр үдэр ябагаар ябажа, Симбирск […]

Автор:

читать весь текст...

 27 мая 2018, 21:21

Алтан дэлхэйдэ түрэһэмни ушартай. Басаа Валера

Автор:

читать весь текст...

 26 января 2018, 05:58

Либретто (вариант)

БАСАА Валера Либретто (вариант)              АКТ ПЯТЫЙ          Картина первая                                                   Разговоры в народе: – Кто, говоришь, рассказывают, приехал? – Хулан, говоришь, Жапова? – А кто она такая? – Кто такая Хулан? Что за Жапова? – А-аа, у-уу, чорт возьми! Так она – та что ли, бандитка? Что сразу не скажешь, не пояснишь? – […]

Автор:

читать весь текст...

 13 января 2018, 10:18

“ЭЖЫМНИ ХАДАМ ЭРЫЕ БУУЛГАА”

                                    “ЭЖЫМНИ  ХАДАМ  ЭРЫЕ  БУУЛГАА” Табадахи ногоогоо гэшхэжэ ябаһан Муняа хүбүүхэн тухай Димбаа хүгшөө хэлэхэдээ, “энэ хүбүүн ухаагаараа үтэлһэнһөө дутуугүй” гээ бэлэй. Нэгэтэ Димбаа уһатай хүнэгүүдые үрбэгшээр үргөөд ябаһанаа Муняатай ябууд дундаа мэндэшэлэлдээд, асууба: – Ямар һонинтойбши, Муняаша? – Дөө, мүртээ һони мүнөөдөө үгыб. Харин эжымнил хадам эрые буулгаа. Гайхашаа бараһан хүгшөө хүнэгүүдээ түргэн газарта […]

Автор:

читать весь текст...

 17 декабря 2017, 19:17

Из случаев в жизни Дондока Улзытуева

Цэрэн ГАЛАНОВ (Из случаев из жизни Докдока Улзытуева в связи воспоминаниями о поэте.)   Нэгэтэ би Дондок Улзытуевтай сугтаа Ярослав Смеляковые харахаяа, Переделкиндэ поэт Александр Межировэй байһан зуһаланда ерэбэ гээшэбди. Ярослав Смеляков заримандаа эндэ ерэжэ, журналайнгаа ажал хэдэг байгаа. Манай ерэхэдэ, Смеляков һая машинаһаа буугаад байба. Ярослав Смеляковые Чувашын арадай поэт Петер Хузангай бүри түрүүн […]

Автор:

читать весь текст...

 03 декабря 2017, 21:04

ХУЛАН. Лирико-трагическая поэма

  Основана на реальных событиях, о которых рассказал Дамбинима ЦЫРЕНДАШИЕВ в очерке “Бандит Долгор”, написанном на бурятском языке. Задумана как опера в пяти действиях и четырнадцати картинах, которая будет написана в обозримом будущем. Композитор Барас ДАБАЕВ. Либретто Валерия БАСАА. Женское имя Долгор переименовано в Хулан. Действующие лица: Хүтэлэгшэ (ведущий), баритон Хулан, меццо-сопрано Бальжинима, баритон Сэрэмжэд, […]

Автор:

читать весь текст...

 03 декабря 2017, 18:43

ХУДАЙН ХААН ЛАМА

  Эритэ мэсэ хэрэггүй Газар дээрэ амгалан байдал тогтоохо гэжэ тодорhон, Газар тэнгэри хоёрой хёмороото байдалые тэнсүүлхые оролдоhон, Эритэ мэсэ хэрэггүй гэжэ улад зондо дуулгаhан «Эрхэтэ Балгад Соёмбос» гүрэн дэлхэй дээрэ мүндэлhэн.   Амитан зоной бэе бэеэ эдихын хэрзэгы харгыда ороhон, Аха дүү хоёрой «ангиин дайсад» боложо, эбээ таhарhан, «Ухаарhан» хүбүүнэй эсэгынгээ урдаhаа буу барижа […]

Автор:

читать весь текст...

 26 ноября 2017, 18:47

ҮЗЭМЭЙ ЯҺАХАНИИЕ… Перевод песни Б. Окуджава

Үзэмэй яһаханиие бүлеэхэн газар руу һуулгахалби, Үндөөд ороонгыень*, болоһон хонгорсогынь** таһалхалби, Урижа нүхэдөө, зүрхэеэ инаглалтай зохилдуулхалби, Үгы бол юундэ энэ мүнхэ дэлхэйдэ һуугаа хүнбиб? Айлшадни ерыт даа, миниингээ хүндэдэ сугларыт даа, Айладыт сэхэ руунь, хэнбиб нюуртамни хэлыт даа, Үндэр тэнгэри хэһэн нүгэлыем хүлисэхэ бэшэ гү даа, Үгы бол юундэ энэ мүнхэ дэлхэйдэ һуугаа хүнбиб? Хара […]

Автор:

читать весь текст...

 17 ноября 2017, 23:44

ЧИНГИСХААН

Шэдиин аргаар нэгэтэ Чингис Богдо хаантай Ярилдаха ушар гараба, Яhала хөөрэлдөөн болобо. Хорин нэгэдэхи зуунhаа Хүрэжэ ерэhэндэм гайхаба: – Хэншье намда Газарhаа Хандахы зүрхэлөөгүй юм! – гэбэ. Тиибэ яабашье, хөөрэлдөөмнай эхилбэ, Тэрэ хүндэ асуудал табижа захалбаб. Бодоhон hанаhанаа бултынь нюуртань хэлэбэб, Бодолтой сэхэ харюунууды өөрhөөнь абабаб… БОГДО ЧИНГИС ИИГЭЖЭ ХЭЛЭБЭ: – Зэбүүн шуhата сагта түрэhэн […]

Автор:

читать весь текст...

 17 ноября 2017, 15:04

ЭТИГЭЛЭЙ ХАМБЫН ҮРШӨӨЛ

Арад зомни, нүхэдни, харагты даа, Анхаржа намайе шагнагты даа. Иимэ нэгэ һонин ушартай дайралдашабаб – Этигэлэй Даша-Доржо хамбатай уулзашабаб. – Сайн байна, Үндэр түрэлтэ ламбагай! – Сайн, нүхэр. Ямар шуран шуумгай, Яаһан зүрхэтэй хүбүүмши, Яажа намайе оложо ерэбэши? – Бүхы дэлхэйн улад зониие гайхуулһан, Буряад нютаг дайдыемнай суурхуулһан Бодисада гэгдэһэн ламбагай тантай Бурхан намайе уулзуулһан […]

Автор:

читать весь текст...

 28 октября 2017, 19:04

Гансал шимни угтахагүйш

Урдахи майлын ногоорходо, Ургы сэсэгэй бултайхада Урса гэртээ ерэхэлби, Үүдэеэ сэлижэ орохолби. Гансал шимни байхагүйш, Гаража намаяа угтахагүйш. Нажарай дулаан болоходо, Ногоо набшын һайханда Баясан нютагаа эрьехэлби, Байшан гэртээ ерэхэлби. Гансал шимни байхагүйш, Гаража намаяа угтахагүйш. Алтан намарай шараханда, Аянай шубуунай бусахада Холын газарһаа шамдахалби, Хуһан сэргэдээ буухалби. Гансал шимни байхагүйш, Гаража намаяа угтахагүйш. Хүйтэн […]

Автор:

читать весь текст...