01 июня 2018, 02:22

БУРЯАД ХЭЛЭН БАЯН ДАА

Буряад хүн гээшэмнай ямаршье хари хэлэндэ торолдожо, ядалдажа байдаггүй, бусад яһатанай үгэнүүдые тэрэ доронь өөрынгөө хэлэнэй маягта оруулаад, һэншье гэнгүй буряад ёһоор хэрэглэжэ байдаг зантай. Хоёр жэшээ дурдахамни, уншагшад өөдэдынгөө анхаржа ажаглаһые, магад, нэмээнэ бэзэ.

  1. Би Эрхүүгэй политехническэ институдэй студент ябааб. Нэгэтэ хамтын байрадамни нютагаймнай хүбүүд автомашинаар ерээд, Эрхүү хототой тэдэниие танилсуулхыемни абажа, намайе абаашаба гээшэ. Тэдэнэй дунда Шэбэртэдэ “армян Володя” гэжэ нэршэһэн суута ара нэрэтэй, үнэндөө Дарамбазаров гэжэ обогтой хөөрүү, дорюун хүбүүн ябалсаа һэн. Таанар Эрхүүдэ хаана тогтоо хүмтэ гэжэ тэрээнһээ һурабаб. Тэрэмни хэлэнэ: “Лебхын гудамжада, тэдыдэхи гэртэ”. Би хэды дахин асуунаб: “Ямар гудамжада гэнэш?”. Тэрэмни дабтахадаа “Лебхын” гээд лэ харюусаха юм. Тогтоһон газартань ерэхэдэмнай, тэрэ гудамжань “улица имени Карла Либкнехта” байгаа бэлэй.
  2. Гусиноозёрск хотодо манай Бэсүүрэй аймагай Гутай гэжэ нютагһаа гарбалтай Содбо абгайтанай гэр бүлэ ажаһуудаг һэн. Өөрөө шүүгшэ (судья) ажалтай хүн байһан. Тэрэ айл модон гэртэ һуудаг, хашаа хорёотой, үхэр мал баридаг, үбһэ хулһа зун бүри малдаа бэлдэхэ. Би туһалалсажа, гараар үбһэ сабшалсахаб. Сабшадаг газарынь Сэлэнгын аймагай Галуута нуурай баруун тээ Мүртэй гэжэ газарта. Тэндэ хамтын хони харууһалдаг, задарюун үбгэн хүгшэнтэйгөө ажаһууха. Тэрэ хүн манда газар заажа үгэдэг, тэдэнэйдээ хонон үнжэн ажалладаг һэмди.

Ажалай һүүлдэ булта суглараад, багахан балгаад, тэрээндээ элдэб юумэ хөөрүүлхэбди. Һайн зантай, үгэ хүүртэй хүн һэн. Дуулахадамни, “тэндэ нэгэ гармоон” барижархибаб гээд лэ, “гармоон” гэжэ үгэ ходо дабтаха. Би тэрэ үгэ ойлгожо ядадаг һэнби. Нэгэтэ Содбо абгайн Валентина Содбоевна басаганай нүхэр Серёжоһоо асуубаб: “Гармоон” гэжэ ходо хэлэнэл, тэрэнь юун гэһэн удхатай үгэ юм?”. Серёжа аалихан намда шэбэнэнэ: “Тэрэнь “гранёный стакан” гээшэ”.

Тиигэжэ тэрэ үгыень одоо ойлгодог болоо бэлэйб.

Поделиться:

Автор:

comments powered by HyperComments