17 октября 2017, 20:59

Гушан долоодохи он

 

Минии таабай Д.Б. Будаевта зорюулагдана

 

Гушан долоодохи он.

Бүхы тээгүүр һэжэг.

«Гадаадын ба дотоодын

дайсадһаа һэргэг!»-

Гэһэн уряал гаргаа

гүрэн түрын засаг.

Гайтайхан зэбүүн

байгаа тэрэ саг.

Хүн бүхэнэй бодол

бүгэдын һаналтай нэгэ.

Хадуураа һаа – дары

хардуулхаяа мэдэ.

«Хараа шугам алдаа.

Дайсадта урбаа»,- гээд

Хойто зүгэй холын хизаар

туугаад ошохол гэнтэ.

Үлүү үгэ гарангүй

урдахияал харан,

Үдэр һүниие илгангүй

ажаллана баран.

Үсэгэлдэр зохеолшод

«урбагшад» гүүлээ,

Үтэр түргэн бүхы тээгүүр

арад зондо мэдүүлээ.

«Хараа шугам алдагдаа.

Харин гүрэн магтагдаа.

Амгалан байдалай орондо

ахирхан байдал барлагдаа.

Алидайнь гуурһан мохонхой.

Хуулиин хүсөөр «хурсалха»

Хэтэрһэн уран зохеолшодые

хэһээлтын аргаар аршалха».

Тиимэ тогтоол баталагдаад,

орон согуур дэлгэрээ,

«Арадай дайсад» бэдэрэгдээд,

олоной дундаһаа элирээ.

Түмэр замшад, таряашад,

эмшэд, сэрэгшэд, зураашад…

«Агуу багшын» шэглэлһээ

хадуураа гэжэ зэмэлүүлээ.

Хуурмаг һэдэл хоротой.

Һүжэрөө һаа – аюултай.

Хороо бусалһан хубхай хүн

хэниишье хардаха шадалтай.

Мүнөөдэр — түрүү ажалшан,

нүхэдэй дунда хүндэтэй.

Хубисхалай урда шадалтан —

хэр угһаа үгытэй…

Хемороото зэбүүн саг –

хардагшын гарта зэбсэг.

Һэжэг түрүүлһэн хүн тухайгаа

бэшэжэрхи бэшэг.

Һүнишье байг, үдэр

хүрэжэ ерэхэ тэдэ.

Худал, зүбшье байгаа һаа

– абаад ошохонь мэдэ.

«Хэзээ, хаана, хэнтэй

нюуса аргаар хэлсээбши?

Хариин ямар дайсадтай

нэгэдэхэеэ шиидээбши?»-

Юрын хара ажалшан

юун гэжэ хэлэхэб?

Юундэ иишэ асарһыень

яажа тэрэ мэдэхэб?…

Асуудалнууд, асуудалнууд…

Тодо харюу байхагүй.

Тэсэжэ ядаһан асуугшад

айлгаад абана захагүй.

Ажалшан аргаяа һалажа,

абаһаар «ушар» зохеоно.

«Тэндэ, тиихэдэ, тэдэнтэй …»- гээд

зохеоһоноо найруулна.

Гурбан хүнһөө бүридэһэн

хуулиин засаг тогтооно:

«Гүрэн түрэдэ аюултай

хэрэг ябуулһанай түлөө,

Арадай хархис дайсадтай

хамтарһанай түлөө,

Арбан жэлээр эрхыень

засагай хули хаһана…»

Уданшьегүй харуул доро

хойто зүг руу эльгээгдээ.

Бүглүү тайгын лагерьта

зүг амитайл нэмээгдээ.

Ухаан бодолдо ороогүй

доромжолго үзэжэ,

Бүтүү тэмтэрэн унаагүй.

Бусажа ерээ, эрьежэ…

Дайнай шэмэрүүн жэлнүүдэтэ

Илалта шэрээлсээ,

Һандарһан Эхэ ороноо

хүл дээрэнь бодхоолсоо.

Һүгэдэжэ шүтэһэн «багшашье»

мүнхэ бэшэ байшаба…

Дүлииршэһэн арад зон

дүнгинэжэ эхилбэ.

Түүхын хуудаһан ирагдажа,

«түмэр хүшэгэ» үргэгдөө.

Түмэн нюуса ушарнууд

улад зондо хүргэгдөө.

«Арадай дайсан» гэгдэжэ,

ГУЛАГ, түрмэ үзэһэн

Ажалшан зэмэгүй гэгдэжэ,

сэдьхэлээ хүдэлэн үлөө һэн…

*   *   *

Гушан долоодохи ониие

хэзээшье бү мартая!

Түүхын зэбүүн иимэ саг

хэзээшье бү дабтая!

Гэнтэ бусахаяа һанаа һаань,

эсэргүүсэе, арад зон!

Тэрээнгүй һаа – дахин ерэхэл

гушан долоодохи он!

Солбон Аюшеев.

1991 он.

Поделиться:

Автор:

comments powered by HyperComments