17 апреля 2018, 13:26

Шүүдэрхэн ба жэргэмэл. Росинка и жаворонок. Онтохон — сказка

 

Эртын наранаар тала дайдамнай  үзэсхэлэн субад,  мүнгэн, арюун тунгалаг алмаз,  болор шэнги ялалзаа шүүдэрөөр бүрхэгдэн,  «шэдитэ бурханай орон аал?»,- гэн, һарган гайхамаар  гэрэлтэдэг.

Наранай элшэнүүд тэнгэриин хүбүүдэй номо һаадагай сум мэтэ, шүүдэр бүриие нэбтэрэ харбаад, шэдидэнь шэди нэмээн, эм дом болгодог.

Наранай дээшээ тэгүүлхэлээр шүүдэр ууршлан захалха, харин зарим дуһалнууд ногоонһоо һолжорон, газарай хүрьһэндэ шэнгэхэ.

Шүүдэрэй дуһал бүхэн амиды, өөрын амин голтой ха.

Нэгэ мантан шүүдэрэй  унан сэсэрхэшэдэнь, мүнгэн хонхохонуудай жэнгирээн дуулдаад, олон нялха дуһалнууд мүндэлшэбэд.

Ахир  шүүдэрхэн  шулуунай эрмэгтэ арай тогтоод:

Алтан дэлхэйдэ түрэгшэ наһам иигээд дүүршэхэ юм аал?! – гэжэ хэлэн һалганаба. 

-Манай ами наһан хэзээшье дүүрэхэгүй; уур, шииг, үүлэн, хурашье болон, оршондоо эрьен, бусажал байхабди! -гэжэ, бусад дуһалнууд жэнгирэлдэбэ.

-Хайшан гээд  бусаха юм биб? Унаад, газарта шэнгэхээ байһан би?!

Хүрьһэнэй шииг болоһон шамһаа амталан, сэсэг, ногоон,  модонууд ургахал…

Тиигээд?

Ши огто үгы болохогүй,  ногоо-модоной  үндэһэндэ орон, шэмэ шүүһэниинь болохоб гэжэ мэдэ. Байгаалиин уһанай эрьелдээн хэтын мүнхэ юм даа…

Ямар удаан эрьелдээн-дэрьелдээн юм! Шииг-мыыг, ногоо-могоон! Магад, би,  шуран шамбай шүүдэрхэн,  хүхэ тэнгэреэр ниидэхээ һананаб?! Дайдаяа дээрэһээ харахаа һананаб!

Дуһалнуудай жэрьеэ хүншье, арьяатаншье ойлгохогүй.

Харин  дуушан жэргэмэлэй һонор шэхэндэ шүүдэрхэнүүдэй тоосолдоон хүгжэм мэтээр зэдэлбэ.

Мэндэ амар, арюун дуһалхан!- гээд, жэргэмэл шүүдэрхэндэ  хандаба. – Дайдаяа  дээрэһээ харахаяа һанана гүш? Намтай суг дэгдэе, агаарай долгиндо наадая!

Амаа ангайһан шубууе шүүдэрхэн онигоод, атагад гэбэ.

Шинии аманда пялд ороод, боро эдеэнш болохом аал?! Үгы, теэ, ямар охир наһатай амитан гээшэби бэ-э-э, ы-ы, а-а.

 Мухаа, бү уйда. Боро эдеэн бэшэ, соол сэбэр ундан болохош, лугшан һабаха шуһа-амин соом уһан-дуһал байһаараал шэнгэхэш. Нюдэндэм орон, энэ  дайдаяа гоёшоон харахаш. Зүрхэндэм орон, минии баяр хубаалсан баясахаш,  арюун агаарай  долгин соо намтай суг аятайхан жэргэхэш. Ямар һайхан бэ, энэ таламнай. Үндэрһөө дуулахамнай  ямар ехэ жаргал бэ!

Тэнгэриһээ, нээрээ гү?

Тэнгэриһээ жэргэе, шүүдэрхэн, жэргэмэл боло, ниидэе!

-Тии-е-э!-гээд,  шүүдэрхэн сэлсэгэд гэн, шубуунай аман руунь һүрэшэбэ.

Зунай зулгы үдэрнүүдтэ хүхэ номин талаар ябахада үндэр тэнгэриһээ жэгтэй гоё дуунууд зэдэлдэг.

Анхаралтайхан шагнабал, жэргэмэлэй дуун соо шүүдэрхэнэй эршэмтэй һонор жэрьеэн соностодог, соол сэбэр дуһалхануудай сэсэрэн, жэрьехэнь  дуулдадаг.+

Тэрэ бол, дуушан жэргэмэл арюун  шүүдэрхэнэй эршэһээ хүртэн, жэгүүритэ энэ дайдаяа үреэнэ.

Шүүдэртэй, жэргэмэлтэй тала дайда аза жаргалтай юм даа.

Баира Бальбурова

Уран хүн

 

Поделиться:

Автор:

comments powered by HyperComments