29 ноября 2017, 14:18

Заяабари. Унтаа Боро.

 

Заяабари. Унтаа Боро.

(үргэлжэл 3)
.
… Гуламтын гол -гурбан дүлэ шулуун  газарта шаагданхай. Түхэреэн  соонь   унтаржа байһан галай  сог бурма онигод онигод гэн шэнгэхэнээр уняартан дүлэтэнэ.  Дээрэнь табигдаһан   тогоон соо һүн хөөрэжэ,  үрмэн тогтонхой. Майлагар шара һара мэтэ түб түхэреэн.

Хэсэ тогоондо арай дүтэлэн, хутагын үзүүрээр тогооной хаяагаар зуража, зузааршаһан үрмэ хабтагар шэгтэнь хатанхай арһан дээрэ хээд, хэмхэлэн, бага хубииень өөрынгөө холтоһон аяга соо хэн эдинэ, м-м, амтатай гээшэнь.
Хатанхай талхан болотор нюдүүлһэн үлир мойһо үрмэнтэй холижо, дээрэһээнь шэхэрэй талха хэжэ, амтатайрхан эдинэ.
Эдихэ бүреэ гэдэһэниинь ехэ үлдэһэн мэтэ болоод, үсэгэлдэртөө шанагдаһан бугын яһа шурбэһэнэй шүлэ эдихэ гэжэ, ханын хаяада байһан шэрэм тогоо нээн, худхана.
Үдхэржэ, эдеэшэг болошоһон шүлэн сооһоо яһа гаргажа, мэнгээрһыень жажална, сэмгыень, шэмэ шүүһыень амтатайрхан шомшорон байжа хүхэнэ, шүлэ эдинэ,
Хатаһан мангир һамарагдаад, шүлэн бүришье амта шэмэтэй болоһон хэбэртэй…
…Ханын саагуур торшогоноон дуулдаад, үүдэнэй хушалта сэлигдэн, наранай элшэ һаргама туяаран, гурбан жаахан хүбүүд орожо ерэнэ
Анда нүхэд Һаажа, Багла, Батайн дүүнэр гэжэ тэдэнэрые Хэсэ танин, энеэдэһэ алдана.
Һалхин доро һааритаһан, хури улаан болоһон хасарнуудтай гүжэгэр гэгшын баатарнууд ерээд, шэрд-шэрд нюһаа таталдан байна.
Жаахан Галзуу хургая хамартаа эзэлүүдгүй шэхэн, уухилха гээшэнь.
Түмэр, Һаажын дүү хүбүүн, Хэсэ тээшэ бэлтысэ харан, гайхаһан, маргаһан янзатай, халзархай годоһон гуталтай хүлөөрөө нүгөөдэ хүлөө дайран үрэнэ.
Батын дүү, мушхуу Соохор гүүлэдэг хүбүүн гартаа гүрэмэл ташуур баринхай. Энэ жэлдэ агнуурида гаража, гүрөөһэ түрүүшынхеэ оножо асарһан, үетэн нүхэд сооһоо бэеэрээ үндэр, гансал сула шүрбэһэн бэетэй, шуран шамбай хүбүүн.
— Унтаа Борые асараабди, -гээд, Соохор хүмэдхөө буулган Хэсые ажаглана.
— Юундэ Унтаа Борые?! Ондоо моридым асархаа яагаат?
— Бэеынш шанга болоходо ондоо мориндо һуулгахабди гэжэ аха хэлээ.
— Булгании хараагту?
— Хараа…Зэрлиг адуунтаяа… Манайхид Хэрмэтын дабаан агнуурида гараа, бидэ мүнөө тиишэ ошохомнай.
Хэсэ эрьелдээд, холтоһон амһарта нээжэ, альгаар дүүрэн хурһа гарган, хүүгэдтэ хубаана.
— Уи, танай хурһан манайхаһаа гашуун лэ, — гэжэ, Галзуу, нюдөө ониго ониго гүүлэн байжа хурһа жажалан, хүхэн, ташагаганаса хазан, шомшорон байжа эдинэ, ехэл амтатайрхана хэбэртэй.
Хүүгэд Хэсэдэ гуталаа углахыень, самса дээрээ богони хормойтой һарьмай дэгэлээ умдэхыень туһалаад, хоёр тээһээнь зогсон тулгууринууд боложо, газаашаа гарахыень туһална.
Сэргэдэнь Хүбүүдэй гурбан морид, хажуудань Унтаа Боро гэжэ номгон морин уяатайнууд. Унтаа Боро һунжагар уралнуудаа жүлжылгэн һажана хэбэртэй. Моридой байжа ядан собхоролдохоо һанан байхадань, тэрэ гансал шэхэнүүдээ хүдэлгэн, залхуурһан янзатай һанаа алдан байна. Хүбүүдтэ тулгагдаад Хэсын мориндо дүтэлхэдэнь тэрэ морин атадш гэнэгүй.
Мориной дэлһэнһээ бажуулдаад, хойноһооро хүбүүдтэ түлхюулэн Хэсэ мориной нюрганда аһан һундалжа, дэлһэ хүзүүн дээгүүрнь гонзойн хэбтэнэ.
Һэш-һэш-гээд, Содном мориной хажуу тээһээнь альгаараа сохин ябуулна.
Хүбүүд өөһэдынгөө мориды һундалан һэшхэрэлдэн, ооглолдон Хэрмэтэ хада руу гүйлгэлдэшэнэ.
Үргэлжэл hүүлдэ..
Баира Бальбурова
Уран хүн

Поделиться:

Автор:

comments powered by HyperComments