30 ноября 2021, 16:46

Арадай үльгэр. Гурбан таабари

Гурбан таабари

Урдын урда сагта аха дүү хоёр байгаа һэн ха . Тиигээд ахань үгытэй, дүүнь баян. Дүүнь ахадаа үнеэгээ һаалгаа юм ха. Нэгэ хэды болоод үнеэгээ абахам гэжэ хаанда заажа ошобо, сүүдлэхэм гэжэ хэлэбэ. Хаанда ошоходонь хаан хэлэбэ

— Гурбан юумэ тааһан хүнтнай тэрэ үнеэгээ абаха,— гээд иимэ юумэ хэлэбэ:

Дэлхэй дээрэ юун зөөлэн бэ?

Юун тарган бэ?

Юун хурдан бэ?

Баяниинь иигэжэ хэлэбэ:

— Манай оро дэбисхэрнай зөөлэн. Манай гахай тарган, манай зээрдэ морин хурдан.

Иимэ харюу үгэһэн байна. Ахань хадаа ехэ бэрхэ, ухаатай басагатай байгаа ха.

Басагандаа ерээд хэлэбэ эсэгэнь:

— Хаанай гурбан юумые таагаа хадаа, үнеэгээ абаха юм,— гээд ехэл бодолгото болшоод ло байна.

— Ямар тиимэ гурбан юумэ бии юм бэ? — гэжэ һураба басаганиинь.

— Хаанай гурбан таабари иимэ юм, иигэжэ асууба:

Дэлхэйн зөөлэн юум?

Тарган юум?

Хурдан юум? — гэжэ. Эдээние тааха ёһотойбди.

— Юундэ иимэ бодолгото болообта? Арга олдонол бэзэ,— гэжэ басаганиинь эсэгэдээ хэлэбэ.— Бүхы юумэнһээ үргэһэн зөөлэн, дэлхэй тарган, нюдэн хурдан,— гэнэ басаганиинь.

Хаандаа ошожо,

-үргэһэн зөөлэн, дэлхэй тарган, нюдэн хурдан

хэлэхэдэнь, тэрэнь иигэжэ харюусаба:

— Үнеэгээ абаха болоолштаа. Үнеэгээ абахаяа ерэхэдээ, басаганшни харгыгаар бү ерэг, харгүйшгүйгөөр бү ерэг, ябагаарш бү ерэг, нюсэгөөрш бү ерэг, хубсаһатайш бү ерэг. Тиигэбэл хадаа үнеэгээ абахаш,— гэбэ эсэгэдэнь.

Басагандаа ерээд лэ эсэгэнь хэлэбэ:

— Шамайемни хаан харгыгаар, харгүйшгүйгөөр бү ерэг, морёоршье, ябагааршье бү ерэг, нюсэгөөршье, хубсаһатайшье бү ерэг,— гэжэ захяа һэн.— Энэ хайшан гэхэ хүмши? — гэжэ эсэгэнь ехэ һанаата болоод байна.

— Баабай, тэрээндэ һанаагаа бү зобогты. Бараг юумэ тэрэтнай. Нэгэл арга олдонол бэзэ,— гэжэ хэлэнэ басаганиинь.

Тиигээд тэрэ ухаатай басаганиинь загаһанай хашарһаар бэеэ оройгоод, ямаа унаад, харгын далан мүшхүүлээд, ямаагаараа ошоо ха хаандаа. Ошоод, ямаанай хоёр урда хүлынь боһогын досоо тээнь оруулаад, газаа тээнь хойто хүлынь байлгаад:

— Хаан баабай, би ерээб! — гэжэ ооголходонь, хаан гарша хараа юм ааб даа.

Тиигээд лэ тэрэ хаан тэрэ бэрхэ ухаатай басагаар һамга хэжэ, жаргажа һууһан юм гэлсэдэгэл даа.

Поделиться:

Автор:

comments powered by HyperComments