Стихи Поэмы

 02 июня 2019, 14:33

Наhанайм хуудаhанууд

    Наhанайнгаа нэгэшье хуудаhа Хуулжа хаяха хүсэлгүйб. Хуудаhан бүхэниинь hудаhан соом Мүнхэршэнхэй – мэхэлнэгүйб…   Балшар наhанайм хуудаhан Эжын hүнэй амтатай. Мүлхижэ эхилhэн хаhамни Бага наhанайм шэмэтэй…   Эдир наhанайм хуудаhан – Эрдэмэй дээжын богоhон. Гүлмэр залуу жэлнүүдни Дурлажа ябаhан үдэрнүүдни…   Эдеэшэг наhанайм хуудаhан Гуламтын галhаа эхилнэ. Гэр соо гүйhэн үхибүүн Элинсэгэйм дамжаа бэхилнэ. […]

Автор:

читать весь текст...

 08 мая 2019, 06:17

ТРИ ДРАГОЦЕННОСТИ

Баир ДУГАРОВ Из книги «Горный бубен» ТРИ ДРАГОЦЕННОСТИ Мои старцы, сошедшие в тьму, вы верили в три драгоценности: ведь Гаутаму — учителя вечности, и в ученье его, и ламу.   Сколько пепла понятий и ценностей на пути, человечеством пройденном? О три вечных моих драгоценности люди, степи и небо Родины!   БЕЛЫЕ НОЧИ Дариме Как хорошо, […]

Автор:

читать весь текст...

 12 апреля 2019, 15:08

Солбон Аюшеев. Зурагай урда (Айвазовский)

  Зуугаад жэлэй саана зурагдаhан Зурагай урда зогсоноб, бодомжолон… Шэдитэ биирээр бүтээhэн агуу зураашанай Шэрын үнгэ шэнжэлhэндэл, хараашалнаб.   Дэлхэй дээрэхи бүхы үнгөөр шэрдэгдэжэ, Далайн долгинууд ами ороhон шэнги… Дууража байхадаш — шэхэндэшни хүнхинэжэ, Далайhаа hалхинай үлеэhэндэл шэнги.   Холо саагуур хүбэнтэhэн манан соо Хүхэ тэнгэри бууралтажа харагдана. Хөөhэтэhэн үндэр дошхон долгин соо Хүмэриhэн онгосодо […]

Автор:

читать весь текст...

 30 марта 2019, 17:51

Солбон Аюшеев. Зүүдэндээ бэшэ – балшар бага наhандаа…

      Һолонгын дүхэриг дээгүүр гүйжэ үзөө hэн гүт? Наранhаа hанжаhан элшэнүүды гүрөө hэн гүт? Унажа ябаhан одо мүшэ үрдижэ баряа hэн гүт? Үдэшэлэн тээшэ, тэнгэреэр тамаржа ябаhан Һара дээрэ хүнэгтэй ябаhан хүниие таняа hэн гут?   Һара дээрэ хүнэгтэй ябаhан хүнии таниhанта. Зүүдэндээ бэшэ — балшар бага наhандаа. Үнеэгээ hааhан эжыгээ хүлеэжэ ядаhандаа, […]

Автор:

читать весь текст...

 22 марта 2019, 09:43

Хоца Намсараев. Хониной дуун

Хабарай хахир үедэ Халаан сагаагша хонин Хун халзахан хурьгаяа голобо. Дун сагаан шүдэтэй, Дунгинама һайхан хоолойтой, Сэбэр сагаан эхэнэр Абхуулха гэжэ дуулаба. Аба эжын тангилхан Арбан гурба наһатай Аюша хүбүүн хүзүүдэбэ. Тээгэ гэжэ эхилбэ, Хулай гэжэ зандарба. “Хадын саһан хайланал даа, Хахинаг һайрам урданал даа, Хайлгана шубуун ерэбэл даа, Хабарай хара һалхинда Хажуудашни Юуншни Хэбтэхэб […]

Автор:

читать весь текст...

 30 января 2019, 06:26

Солбон Аюшеев. Гуйдал

    Наймаанай дэлгүүрэй газаа Нарай үхибүү тэбэриhэн, Найдажа, юумэ эриhэн Наhатайшаг hамган уулзаа…   Гуйрамшан гэхээр бэшэ — Гартань алтан бэhэлиг, Годон гутал, гэмгүй тэрлиг, Гэзэгээрнь – табяад наhатайшаг…   Зогсожо, хармаанаа уудалаад, Зэд мүнгэ hарбайбаб… Нюдэеэ үргэжэ, үгэhыем абаад, Зогсожо шагнахыем гуйба…   «Хүдөөhөө буужа ерээбди, Хүбүүмнай ажалда ороо… Бэримнай тэрэ дороо Ажалтай […]

Автор:

читать весь текст...

 29 января 2019, 05:51

Солбон Аюшеев. Эрьюулгэ

      Одо мүшэтэ огторгой доро Байра дээрээ эрьелдээд, Ошотоhон тэнгэри хара – Бэешни, дэгдэхэ, эшхэрээд…   Миралзаhан мүшэдэй эрьюулгэ соо Мартагдаhан нюурнууд танигдаха. Мүнхэрhэн танил зүhэнүүд сооhоо Миhэржэ заримынь, харагдаха…   Үерлэhэн уhанай эрьюулгэ соо Умбажа эрьеhээ hүрэхэдэшни – Үймэhэн оршомой гүнзэгы соо Үзэгдэхэ ошоhон нүхэдүүшни…   Бурьялhан сагай эрьюулгэ соо Буян эдлэжэ ябахадаа, […]

Автор:

читать весь текст...

 28 января 2019, 21:31

Баира Бальбурова. Агын тала

Агууехэ Түмүүжэнэй мүрнүүд Агын талаар бии  гэдэг. Агта  хүлэгүүды   һориһон Агуу дайдань  бии  гэдэг.   Шэрүүн талын шуургандань Шэдэрүүлжэ ургаа  гэдэг. Шарьяа хүйтэн бороондонь Шадал тэнхээ абаа  гэдэг.   Хагсуу талын һалхинтайнь Ханилсажа бүхэжөө  гэдэг. Хархис  дайсанай һүлдыень Харанхалтар  дараа  гэдэг.   Онон хатан голой уһанһаа Огсом хүбүүн ундалаа  гэдэг Эрьеын орьёл шулуунда Энхэрэжэ   түшөө […]

Автор:

читать весь текст...

 28 декабря 2018, 07:21

Басаа Валера. Шэбэртэ. Далай ламын айладхал

ШЭБЭРТЭ Харьялан урдаа Хёлго мүрэнэй хойморто Халюурна һайхан дайда минии – Шэбэртэ. Хоридохи зуунай шуһата сагууды дабаа, Хорин нэгэдэхи зуунда хохидоод абаа.   – Хаанахинайбши, –  гээд Һамаёонһоо асууха. – Шэбэртынби,  – гээд тэрэнь харюусаха, – Бууяа Дондогтой унаган нүхэд байһамди, Багадаа нэгэ эхын хүхэ дэхэһэмди.   – Пришли иные времена, Взошли иные имена, – […]

Автор:

читать весь текст...

 15 ноября 2018, 11:43

Солбон Аюшеев. Дүүжэн

    Дураараа ябажа, дуран соо нэнгэжэ, Садхалан ябаhан хүн бүхэн Дүүжэнтэhэн наhаяа сэгнэжэ, Сэдьхэлhээн дуулана үдэр бүхэн…   Уйдхарта дарагдан, уйдал үзэжэ, Хороо бусалhан хүн бүхэн Хажуу тээгүүр шараа гаргажа Уйдхар асарна үдэр бүхэн…   Дуран соо нэнгэжэ, уйдхараа даража, Жаргалтай ябаг лэ, хүн бүхэн. Дүүжэндэл hэгсүүлжэ, дулаагаа асаржа, Наратай байг лэ үдэр бүхэн… […]

Автор:

читать весь текст...

 15 ноября 2018, 11:42

Солбон Аюшеев. Наhанай гүрэлөө

Нэгэшье үдэр наhаяа нюужа ябаагүйб. Нэгэ зарим залуу болгохо — хамаагүй, Нэмээхэдэнь — нэгэтэшье муу hанаагүйб Наhанайм гүрэлөө юуншье гэхэдэнь — хубилаагүй…   Магнай сайбар залуу хүнүүд байха. Хара магнай наhатайшуулда бү гайха. Хуби заяанай зүргэнүүд харлаха, сайха Мүрөөл олоод ябахамнай hайхан…   Солбон Аюшеев Уран хүн

Автор:

читать весь текст...

 15 ноября 2018, 11:41

Солбон Аюшеев. Годли

  Хүжүүн hурhаа таhаржа, Замдаа хүсэеэ нэмээгээд, Зүгын дуугаар зэдэлжэ Хиидэбэ годлим эшхэрээд…   Дундахи hурай сагаалса Оножо бууха хүсэлтэй аад, Годлим гэнтэ удааржа — Унаба урдань, hуладаад…   Годлим, баарhан годлимни, Жэлhээ жэлдэ намтайгаа… Жэнхэни буряад номомни, Наhаараа сугтааб шамтайгаа…   Харбаха бүреэ тухайлнаб Хаана хүрэжэ ошохыень Татаhан hураа зурхайлнаб Хүсэлhэн шэгээ олохыень…   […]

Автор:

читать весь текст...

 05 ноября 2018, 14:55

Тимур Гомбожапов. Сүлэгдэһэн ламанарай дурасхаалда

Тимур Батуевич Гомбожапов 1967 ондо Зэдын аймагай Белоозерск тосхондо түрэhэн. Уг гарбалаараа Бэшүүрэй Гутай нютагай юм. Шэбэртын дунда һургуулида hуража ябахадань аба, эжынь 1979 ондо Улаан-Үдэ хото нүүhэн юм. Улаан-Үдын 22-хи дунда һургуули дүүргээд, Зүүн-Сибириин гүрэнэй соёлой болон искусствын академидэ hураа. 1996-99 онуудта Буряадай Уран зохёолшодой холбоондо уран зохёолоор зүбшэлэгшээр ажаллаа. Залуу уран зохёолшодой ХIV […]

Автор:

читать весь текст...

 29 октября 2018, 16:09

Басаа Валера. Синквей.

(табан мүртэй, рифмагүй, тусхай эрилтэтэй зохёол) Бууса Суута, түүхэтэ Орхигдоо, хооһороо, мартагдаа Мүнхэ тэнгэридээ эзэниинь бусанхай Харамтай.   Зуһалан Ашагтай, үүргэтэй Баясуулдаг, ажаллуулдаг, амаржуулдаг Байгаалиин һайхан тэндэл ойлгогдодог Жаргал   Алтаргана Алтаншуу, даамхай Сэсэглэнэ, һалбарна, бодомжолуулна Арадай дуунда, нааданда оронхой Хүндэтэй   Удхыень ород хэлэн дээрэ тайлбарилхада иимэ. Стойбище. Оставленное. Овеяно былой славой, собственной богатой […]

Автор:

читать весь текст...

 21 октября 2018, 12:44

Басаа Валера. Гүн ухаанай бодолнууд

Бодолнууд, бодолнууд, Ябаган олзые намнаһан Янза бүриин хүсэлнүүд.   Хүсэлнүүд, хүсэлнүүд, Хүн түрэлтэниие хүлгүүлһэн, Хөөрсэгэнүүлһэн хүсэнүүд.   Хүсэнүүд, хүсэнүүд, Дайн байлдаае һануулһан Дэлхэй дүүрэн хүшөөнүүд.   Хүшөөнүүд, хүшөөнүүд, Уласын шаргууе гэршэлһэн, Үхэл һануулһан гантигууд.   Гантигууд, гантигууд, Хүнэй түлөө бодхооһон Хүниие орлоһон шулуунууд.   Шулуунууд, шулуунууд, Үхээриин газарые мүнхэлһэн Үйлын үриин тэмдэгүүд.   Хэзээ нэгэтэ […]

Автор:

читать весь текст...

 31 августа 2018, 11:10

Солбон Аюшеев. Хонхо

Гэнтын хонхо зэдэлээд Утаhаар ерэбэ мэдээ… Гэмтээб… — гэжэ хэншьеб хэлээд, Утаhам замхаа. Мэгдээб…   Дахинаа хонхын зэдэлхые Тэсэжэ ядан хүлеэгээб Доhолhон зүрхэнэйм сохилхо Тэгшэрбэшье, тэсээгүйб…   Харюу хонхо эльгээгээб — Нүгөө талада абяагүй… Хэды дахин дабтабаб Нэгэтэшье абаагүй…   Хэн байгааб – ойлгоогүйб. Гэнтэ гэмтэhэн байгаа гү? Хэлэжэ хүсэд үрдингүй Гайда абтаhан байгаа гү? […]

Автор:

читать весь текст...

 29 августа 2018, 15:26

Солбон Аюшеев. Фонтан

    Шанха дээрэм шангаар шарана наран. Гудамжын асфальт халуунда гэдэжэ, үнэртэнэ. Шадалаа алдаhан зайгуул зониие абаран Гэрнүүдэй дунда уhаараа фонтан сэсэрнэ…   Һүүдэр бэдэржэ, гэрэй үбэртэ хоргодоод, Ашатаяа зогсонобди фонтанай хажууда Амилхаар бэшэ халуунда бүгшэндөөд, Һуунабди хоюулан hэрюусүүлhэн hүүдэртэ…   Халуудаhан хара сагаан гулабханууд Хүльбэрнэ адхарhан уhанай шалбааг соо Хүхюун хүүгэдэй улаан хөөрхэн гарханууд […]

Автор:

читать весь текст...

 27 августа 2018, 07:29

Солбон Аюшеев. Хара-сагаан наhамни

Хара-сагаан, сагаан-хара… Гүлмэр залуу наhамни Хойшоо эрьен дүрөө харааб – Шарайм — сагаан, үhэм — хара…   Сагаан-хара, хара-сагаан… Ошоо гүлмэр наhамни Сагаа дабаад дүрөө харааб – Шарайм — хара, үhэм – сагаан…   Саб-сагаахан, хаб-хара Үдэшын уян зураглал. Дүхэригтэhэн сагаан hара Харанхы тэнгэреэр тамарнал…   Наhанайм сагаан-харанууд — Үдэрнүүд, hаранууд, жэлнүүд Үе болоод – […]

Автор:

читать весь текст...

 18 августа 2018, 15:23

Москва

  Москва, hаныш, хэзээ hэм? Монгол hэлмэеэ далайhан Минии элинсэг Бата хаан Модон хэрэмдэш дүтэлөө hэм…   Дайгүй үнгэрхэ гэхэдэнь Даруул байхаяа түбэгшөөд, Табан үдэр тулалдан Тугаа хаяаш, хүл доронь…   Юhэн тугаар намилзан Шэнгэсэй түмэн сэрэгшэд Юртэмсые доhолгон Шэнхинэhээр үнгэрөө…   Сагай сахариг замхангүй Түүхэ нэмээн үнгэржэ, Герман фашис hэшхэлгүй Дайгаар ерээ дүтэлжэ…   […]

Автор:

читать весь текст...

 15 августа 2018, 07:39

Булаг

  Булагай эхиндэ hуунаб. Баабайнгаа буусын булагай. Альгаараа удхажа уунаб, Ангаhан аман соом хатанхай…   Амталха бүреэ hананаб Абынгаа намда хэлэhые: «Аршаандал hанажа уугшаб, Амисхал дарадаг», — гэдэгыень…   Шүдэнэй бутарма хүйтэн Шугы руу харьялжа урдаhан Буусынгаа булагта дүтэлэн Баабайнгаа хэлэhээр дохином…   Буусым булаг харьяалжа Бушхан доошоо урдана Хабсагай дороhоо бурьялжа Хээрын гол руу […]

Автор:

читать весь текст...

 10 августа 2018, 05:29

Олтирог

  Далайн нэгэ үзэсхэлэнтэ олтирог дээр Нюсэгэн мүрнүүдээ танижа зүүдэндээ харабаб… Долгёор эльбүүлhэн элhэн хайртай эрье дээр Мүшхэжэ ерэhэн мүрөө гэнтэ алдабаб…   Саана холо — далай дээгүүр тунаhан Сэнхир хүхэ манан сооhоо hэмээхэн Далбага-онгосын үлеэлгэжэ тамарhан Дүүжэнтэhэн үлгы соонь hэреэ hэм…   Хүнэй хүрөөгүй дайдын энэ олтирог дээр Хэзээ нэгэтэ хүрэжэ ерэhэн гүб? Нүгөө […]

Автор:

читать весь текст...

 06 августа 2018, 14:25

Үдэрэй жаргал

Үүрэй сайжа байхада, нюдэеэ нээжэ, hэреэд, Үсэгэлдэрэй ябадалаа ухаандаа бусаан эрьюулнэб… Ушар бүхэнhөө удхатайень бэдэрээд, Үнгэрhэн үдэрэй жаргал эдлэhэнээ мэдэрнэб…   Эртын наранай сонхоор шагаан игаахада Элдэб шубуудай шииганахые шагнанаб. Энхэржэ hэриhэн ашынгаа үүдээр шагаахада Эхилhэн үдэрэй жаргал үзэхэеэ хүлеэнэб…   Газаамнай hэбшээ hалхин үлеэнэ Гулабхаанууд гэрэй дээгүүр hуушанхай Горхоной дэргэдэ хүүхэн хэниишьеб хүлеэнэ Гэзэгэеэ […]

Автор:

читать весь текст...

 27 мая 2018, 21:21

Алтан дэлхэйдэ түрэһэмни ушартай. Басаа Валера

Автор:

читать весь текст...

 16 мая 2018, 06:01

Чингисхаан. Басаа Валера

 (Богдо хаанай захяа) Шэдиин аргаар нэгэтэ Чингис Богдо хаантай Ярилдаха ушар гараба, Яhала хөөрэлдөөн болобо. Хорин нэгэдэхи зуунhаа Хүрэжэ ерэhэндэм гайхаба: -Хэншье намда Газарhаа -Хандахы зүрхэлөөгүй юм! – гэбэ. Тиибэ яабашье, хөөрэлдөөмнай эхилбэ, Тэрэ хүндэ асуудал табижа захалбаб. Бодоhон hанаhанаа бултынь нюуртань хэлэбэб, Бодолтой сэхэ харюунууды өөрhөөнь абабаб… Богдо Чингис иигэжэ хэлэбэ: – Зэбүүн шуhата […]

Автор:

читать весь текст...

 13 мая 2018, 19:12

Аадар         

Дээрэ дээрэhээн hубарилдаад Мухарилдана үүлэнүүд. Долгин шэнгеэр урилдаад Талаар тарана hүүдэрнүүд…   Задагай үүлэнэй забhар соо Наранай туяан төөрижэ, Зэрэлгээ хадын оройгоор Наадаад абана тэбдэжэ…   Түлхигдэhөөр сугларжа, Туулган хүндэ үүлэнүүд, Тэhэрhэндэл дуугаржа — Тэбдэн адхарба дуhалнууд…   Аадарай бороон эхилжэ, Мүндэр hалхяар асарба, Мүльhэн томо мүндэрнүүд Шалбааг соогуур сасарба…   Уданшьегүй, hуларжа, Ябаган бороо […]

Автор:

читать весь текст...