Стихи Поэмы

 21 февраля 2021, 16:28

Чингис Гуруев. Нютагай шарай арюухан

        Нютагай шарай арюухан Домогто үни холын дурасхал боложо мүнхэрһэн Дорготын үлэдэ халта тогтожо, сэржэмээ үргөөд лэ, Хэдынэйшье үе сагта хүлеэн һуудаг эжыхэн шэнги Хэжэнгэ нютагайм юртэмсэ сэнхирлэнхэн үзэгдэбэ.   Һэргэг мэргэн үльгэршэ үбгэнэй дүрсэ һануулан, Һэбхеэн ууламни мэндэеэ хүргэһэн шэнги һэбшээлнэ. Һарьдаг мэтэ үндэрөөр сэгнэгдэһэн «Сэрэмпэл» туужа соохи Һалбайн сагаан нуур […]

Автор:

читать весь текст...

 21 февраля 2021, 16:20

Cэсэгма Гармаева. Байгаали үбэлдөө

Үбэлэй үедэшье байгаалимнай Үзэсхэлэн гоёор харагдадаг, Ялбама саһаар хушаатай, Ялалзан таламнай байдаг. Үндэр хадын саанаһаа Үглөөнэй наран бултайха, Үргэн талаяа харахадаа, Уринаар миһэрэн, энеэхэ. Гэрэй хажууда ургаһан Гансахан мойһон һэрихэ, Гунхалзан аргаахан һуухадаа, Гүлмэрхэн дүүхэй һануулха. Хүхэ тэнгэриин хаяагаар Хүбэн үүлэд үзэгдэхэ, Хаража байхада, удаанаар Хөөрэн дээшээ, дэгдэхэ. Сэсэгма Гармаева  Уран хүн

Автор:

читать весь текст...

 20 февраля 2021, 20:04

Басаа Валера. Хүүгэд шүлэгүүды уншана

ХҮҮГЭД  ШҮЛЭГҮҮДЫ  УНШАНА Хүхюухэн үхибүүд шүлэгүүды уншана, Хонгор зүрхэтэнии хүлгүүлээд абана. Хонгёохон хоолойн абяан аятай, Хөөрхэн тэдэнэр урма зоригтой.   Харин ехэшүүл өөрын бодолтой, Холын һанаанда абтаатай – Хайшан гэжэ үриеэ үргэхын, Хүлынь дүрөөдэ хүргүүлхын.   Үеын үеһөө дахажа ерэһэн Үдэрэй һанаан, һүниин зүүдэн  – Яажа гарынь ганзагада хүргүүлхы, Ямар аргаар һургуули һудар дүүргүүлхы.   […]

Автор:

читать весь текст...

 12 февраля 2021, 02:04

Дугарма Батоболотова. Сагаалганаа угтая

САГААЛГАНАА УГТАЯ Зүүн зүгэй литэ hэхэгдэн, Зурхайн сэсэн мэргэн зарлигаар, Зуража hиилэхэ ерэхэ сагые, Зүрхэн hудалай сохидол хубиие…   Жаранай Рабжуун хулганаар эхилээд, Жагсаалда хойноhоонь Үхэр ерэбэ. Жамын hайнда найдажа этигээд, Жабхалан сагаа хүлеэн тэниибэ.   Нүүдэл арад дайдаяа махажа, Нуга талын элдиниие бэдэрhэн. Табан хушуун малаа тэжээжэ, Талаан эдлэжэ, амидаран тэнжэhэн…   Сагаан hараяа […]

Автор:

читать весь текст...

 12 февраля 2021, 01:59

САГААН ҺАРЫН АМАРШАЛГА (Аша, зээнэрэй дуун)

Алтан дэлхэйнгээ үнгэ шарай харуулһан, Аман зохёолой үльгэр, онтохо түхээһэн, Удам изагуурай угай бэшэг мэдүүлһэн Ухаан түгэлдэр аба, эжымнай, амар мэндээ!   Эдир залууһаа ажалай амта танюулһан, Эрдэм бэлигэй талаан хуби хүртөөһэн, Үлзы буянай оюун сэдьхэл түрүүлһэн Үндэр наһатай аба, эжымнай — түшэг найдалнай!   Ажа байдалай хүндэ хүшэрые дабуулһан, Ажал хэрэгээ хэзээдэ түгэс дэбжүүлһэн, […]

Автор:

читать весь текст...

 09 февраля 2021, 19:08

Сэсэгма Гармаева. Сагаалдаг һайхан заншал

  Буддын номгон шажантай Буряад манай араднай Сагаан һараяа угтажа, Сагаалдаг һайхан заншалтай. Багахан үхибүүн наһандаа Бүтүү үдэртэ дурлахаш, Бууза хэжэ дууһахада, Болохыень хүлеэжэ ядахаш. Хойто үдэрынь болохо, Хабатай һонин байха: Улад зон олоороо Үдэрөө дүүрэн орохо. Аха хүнүүдээ хүндэлэн, Амар мэндые хүсэхэ. Уг узуураа уудалан, Угаа удаан хөөрэлдэхэ. Адуу мал тухайгаа Аятай зугаа дэлгэхэ: […]

Автор:

читать весь текст...

 09 февраля 2021, 19:06

Сэсэгма Гармаева. Жэлээ угтая

Хатуу шэрүүн жэлэй Холодохые хүнүүд хүлеэнхэй. Бушуу саашаа ябахыень Булта улад хүсэнхэй. Аажам тэнюунээр алхалан, Айлшалха үхэр жэлнай. Аарюул хуруудаа бултадаа Арад зомнай бэлдэнхэй. Зангаар номгон үхэрнай Зондоо туһатай байха. Хүндэ сагнай дабагдажа, Хүнүүдэй сэдьхэл амарха. Ама хамараа халхалангүй, Аятай зохидоор амилагдаха. Үбшэ зоболон үнгэржэ, Үбгэд хүгшэд налайха. Арюун һайхан һанаагаар Айлшалха жэлээ угтая, Сэбэр […]

Автор:

читать весь текст...

 05 февраля 2021, 19:56

Чингис Гуруев. Ой модон

1. Ой модон — хэшэг, Амидаралай түшэг, Ой модон — баян, Агуу барилгын эхин, Ой модон — заяа, Арюун сэбэр агаар. 2. …Эльгэн сагаан хуһанууд Энхэ сагай шэнжэтэй, — Наруули газарай сэнгэлигтэ Набша намаагаа дэлгэжэ, Дүхэриглэн ёохорлоһон хүүхэдтэл Дура сэдьхэл буляана. 3. Наһандаа хүхэрэн ургана Нарһад — сарюун молонууд! — Гандашагүй хүдэр үндэһэеэ Газарай гүн […]

Автор:

читать весь текст...

 01 февраля 2021, 19:11

Сэсэгма Гармаева. Тоонто

Хабарай урихан үедэ Холоһоо тоонтодоо ерээрэй; Хараасгай шубууе һануулан, Харижа нэгэтэ бусаарай. Зулгы һайхан нютагаа, Зүрхөө хүдэлгэн, шэртээрэй, Зүлгэ ногоон дайдаараа Зугаалан хөөрэн ябаарай. Уняар манан дэнзэтэй, Үнгын сэсэг самсатай Уужам, үргэн талаяа, Уяран байжа, хараарай. Түрэһэн һайхан дайдашни Тэбэрин абаха шамайгаа, Сэдьхэл зүрхэнэйш гунигые Сэбэрлэн байха хаһаараа. Хүндэ ашаагыш абажа, Хүсэ шадал нэмээхэ, Дахин […]

Автор:

читать весь текст...

 01 февраля 2021, 19:07

Дугарма Батоболотова. Хоюулаа

ХОЮУЛАА Хада ханамни хадаа, Ханилhан нүхэрни хадаа, Хүүгэдэймни эсэгэ хадаа Эльбыш даа, намаяа, Энхэрыш даа, намаяа, Эрхэлүүлыш даа, намаяа. Угайшни гуламтые Унтараангүй бадарааhан Эхэнэр хүн ха юмбиб даа, бишни.   Эхэнэр хүн хадаа, Эльгэ нимгэтэй хадаа, Инаг гансашни хадаа Няалдаhуулби даа, шамдаа, Нэнгэhүүлби даа, шамдаа, Найдаhуулби даа, шамдаа Эмээлтэ хазаартые Энгэр соогоо багтааха Эрэ хүн […]

Автор:

читать весь текст...

 29 января 2021, 20:00

Сэсэгма Гармаева. Эжэл нүхэртөө

Алтан дэлхэйн жама ёһөөр Айдар хоёр золгообди; Хуби заяагаа нилүүлэн, Хамта жаргажа эхилээбди. Һайхан тэрэ сагһаа хойшо Һара жэлнүүд үнгэрөө; Һаншаг манай сайража, Һаарал- буурал бологдоо. Эдир залуудаа золгоһон Эжэл ганса нүхэрни, Эреэн алаг зүрхыем Эзэлһэн зандаа байналши. Золтой заяатай һуухадаа, Зальбарнаб ходо бурхадтаа, Элүүр энхэ ябахыень Үдэртөө хүсэнэб нүхэртөө. Сэсэгма Гармаева Уран хүн

Автор:

читать весь текст...

 28 января 2021, 18:40

Дугарма Батоболотова. Сэдьхэл таабари

СЭДЬХЭЛ — ТААБАРИ Сэдьхэл Сагаахан сэдьхэл, Сэлмэг сэбэрхэн сэдьхэл. Ульhа дулаагаа, Урма зоригоо Уян сэдьхэл Хаанаhаа абабаш? Юугээр дүүргэбэш? Альган соошни бэлдээтэй, Аян харгышни хараатай, Арба, тарба болдисоггүй, Арья, борьё хонхосоггүй, Жаргалшни бэлдээтэй ха гү? Жамашни зохёогоотой ха гү? Үгы бэд даа, үгы! Жаргални энэ гээд, Харагдадаг юм гү, хүндэ? Баригдадаг юм гү, гарта? Борсогорхон […]

Автор:

читать весь текст...

 28 января 2021, 18:34

Дугарма Батоболотова. Агшан зуура

АГШАН ЗУУРА Мүнхэ юртэмсэдэ Мянган жэл — агшан зуура. Нарата дэлхэйдэ Нюдэ сабшаха — агшан зуура. Арюун нютагтаа Амиды ябаха — дээдын бэлэг, Эхэ эсэгын Элинсэгэй үгэhэн баян хэшэг. Дуhал дуhалаар Дүүрэн халиhан агшан зуураhаа Бүрилдэнэ ха юм Бүгэдэ бидэнэй ами наhан. Алхам бүхэнөө, Агшан зуураяа сэгнэжэ hурая, Агуу дэлхэйдэ Айлшаар ерэhэнээ мэдэжэ ябая. Дугарма […]

Автор:

читать весь текст...

 26 января 2021, 16:49

Дугарма Батоболотова. Морин хуурай магтаал

МОРИН ХУУРАЙ МАГТААЛ Урдын урда сагта hэн ха, Уужам Буряад орондо hэн ха. Уран Баатар hуугаа hэн ха. Унаха хүлэг моритой hэн ха. Хурдан нүхэр — морин эрдэни Холын харгы дүтэ болгоо. Хүлэг нүхэр — морин хани Хүндэ ажал хүнгэн болгоо. Сая холын дүхэриг соогуур, Самсаал хурса эри дээгүүр, Сорьёо тэмсэл дүлэн соогуур, Сахариг хүрдын […]

Автор:

читать весь текст...

 26 января 2021, 16:04

Сэсэгма Гармаева. Наһанай харгы

Үхибүүн багахан үедэшни Үнгын сэсэгээр бүрхөөтэй Үргэн харгы урдашни Уряалан байха шамай. Хүдэр хорёод наһандаш Харгы уужам, аятай. Холын һайхан газарнууд Хүлеэн байха: хабатай. Дүшөөд наһанай үедэ Дардам харгы харагдаха, Олоороо алхалха арга Одоол эндэ олдохо. Наһанай дабаа буухадаш, Нариихан зүргэ үлэхэ, Нэгэ мэдэн гэхэдэш, Ногоогоор хушагдан эхилхэ… Сэсэгма Гармаева Уран хүн

Автор:

читать весь текст...

 24 января 2021, 18:18

Дугарма Батоболотова. Поэзиин юртэмсэ

ПОЭЗИИН ЮРТЭМСЭ Урда hүни үргэн талада Уран үгын ульгам жорхойе Ургалжа баряад уяран зогсооб. Уудам тала үнгын сэсэгээр, Угалза hиилэн, үльгэр далайн Үүдэ сэлижэ, урдамни дэлгээ. Долоон үнгын дугы hолонго Дугаа татан, тэнгэридэ матараа. Дугы дээгүүр дамжан алхаhаар, Дэлхэйн баялиг дээрэhээнь харахаа, Дүүлин гарааб, үүлэн дээрэ… Үльгэр түүхын орон соо ороод, Үзэсхэлэн hайхан мэдэрэлэй оршон […]

Автор:

читать весь текст...

 23 января 2021, 14:17

Дугарма Батоболотова. Захяа

ЗАХЯА Залуу наhанай түлэг дунда Зүрхыешни эзэлhэн мэдэрэл ерэхэ, Зулгы дуранай халима охиндо Зүгөө төөрижэ эрьеэшье хадаа,   Залгуулан үндыхэ хүүгэдые түрэхэеэ, Зохёохо байдалаа, наhанай утые Зэргэлэн хоюулаа ябахаяа hанажа, Заяанай нүхэрые бодолтой шэлэ!   Ушарhан ганса нүхэршни шамда Ульhа дулаахан дураяа зорюулан, Үндэр набтар дабаануудые хамта Урматай сугтаа гаталха ха гү, ойлго! 2010 он. […]

Автор:

читать весь текст...

 22 января 2021, 16:51

Сэсэгма Гармаева. Хүгшэд

Үндэр хадын хормойдо Урсахан гэрхэн харагдадаг, Үдэр бүри тэндэһээ Утаахан дээшээ һунадаг. Багахан энэ байшан соо Байдаг даа хоёр хүгшэд. Халуун үдэрэй ерэхэдэ, Хүрэнгөө уухаяа бэлэнэд. Үхэр малаа барижа, Үрмөө ходо хүшөөнэд. Аарюул, хуруудаа бэлдэжэ, Аягатай сайгаа оошонод. Үглөөгүүр эртэ газаашаа Үбгэжөөл яаран гарадаг, Уула, обоо,нютагтаа Үргэжэ сайгаа байдаг. Холын газарта ябаһан Хайрата үри хүүгэдээ, […]

Автор:

читать весь текст...

 21 января 2021, 17:23

Дугарма Батоболотова. Хүгжэм ха даа

  Аргаахан ороhон бороо, Аажамхан ниидэhэн саhан, Дугыдал матарhан hолонго Дуулдаhан тэнгэриин абяан… Огторгойн хүгжэм ха даа!   Наранда туяарhан дуhал, Намаалан бултайhан набша, Буурсаглан hалбарhан сэсэг, Булжамуур шубуунай жэргээн… Байгаалиин хүгжэм ха даа!   Залуугай шэдитэ хүсэл, Зүрхэндэ бурьялhан охин, Найдамтай нүхэрэй дуран, Наhанай харгын жаргал Сэдьхэлэй хугжэм ха даа! 2008 он.   Вечная […]

Автор:

читать весь текст...

 21 января 2021, 17:06

На. Сэмжэд. Эсэгын гуламтада багтадаггүй үхинэй заяан

    Намарай арюун наран бултайнгүй гурба хоноо, Хүйтэн бороо шэдэрэн ороод, газар дайда нороо; Нэбшэгэр хара үүлээр бүрхөөгдэнхэй тэнгэри унажа байһандал ойртоо; Хүршэ һуудаг айлай гэрнүүд бороогой мананда шэнгэн, харагдахаяа болёо. Тэнгэри газар хоёр аргамжаатай моринһоо наашаа ниилэжэ, Дэлхэй даншье һаа уйтан болошоо. Абатамни аяар холо оршоно. Тэрэ зүгтэ  — бараан үүлэнүүд… Бороо ороно […]

Автор:

читать весь текст...

 20 января 2021, 09:06

Сэсэгма Гармаева. Ажабайдалай харгы

Алтан энэ дэлхэй дээрэ Амиды мэндэ ябахадаа Хүн гээшэ, мэдээрэй, Хэды юумэ үзэнэб даа. Гүлмэр залуу наһаншни Гайхалтай түргөөр үнгэрхэ, Эрьелдэн хараагүй байтаршни Үтэлхэ наһан дүтэлхэ. Ажабайдалай харгы гээшэ Адлихан тэгшэ байхагүй, Саһан, бороон, һалхи шуурган Шамайе алад гарахагүй. Хэды тиибэшье ойлгоорой, Хэтын юумэн байдаггүй, Хүндэ сагшни үнгэрхэл, Хүхэ тэнгэри харагдахал. Сэсэгма Гармаева Уран хүн

Автор:

читать весь текст...

 18 января 2021, 14:56

На. Сэмжэд. Бурхан-Халдуунай бүргэд

БУРХАН-ХАЛДУУНАЙ БҮРГЭД   Бурхан-Халдуунай бүргэд — Би буряад…   Буряад эрын зүрхэн тарниһаа дуһал хүртэжэ, Буряад эхын хэбэл туяатуулан түрэл һэлгэһэн, Буурал Алан-Гуагай гэрэлээр ерэһэн һүнэһэнби. Ботохон-Тарганай эритэ һэлмээр бүжэглэхэ залгагшаньби. Хээрын эршэгэнүүр һалхинда зоригоо задагай табиха, Хэсэһэн бөөн үүлэндэ хараагаа эмирэн сасаха, Хэрэһэн галта сахилгаанай уулзуурта золоор зугаалха, Хэмжээ хугасаагай тэнсүүридэ ёохор татан тоглохо […]

Автор:

читать весь текст...

 18 января 2021, 14:51

Сэсэгма Гармаева. Һанагдаха

Үндэрхэн уула дабахада, Уужамхан тала харагдаха. Үхибүүнхэн наһандаа ябахада, Үбгэдэй зугаа шагнагдаха. Хабарай сагай бусахада, Хабатайгаар тала ногоорхо. Хорёодтой шинии наһанда Ханилмаар нүхэр олдохо. Бороотой үдэрэй үнгэрхэдэ, Булжамуур дуугаа эхилхэ. Буусадаа үринэрэй үзэгдэхэдэ, Баяраар зүрхэн билтарха. Хүйтэн үбэлэй жабарта Хамаг амитад шэшэрхэ. Хүндэ сагай ерэхэдэ, Хайрата эжы һанагдаха. Сэсэгма Гармаева Уран хүн

Автор:

читать весь текст...

 18 января 2021, 07:51

Дугарма Батоболотова. Би-Буряадби

БИ — БУРЯАДБИ Дуулим нютагаа магтаhан Дуун хаанаhаа зэдэлнэб? Доhолон байгаа сэдьхэлэй Дүүрэн жаргал гэршэлhэн, Домог хаанаhаа мүндэлнэб?   Бусалhан улаан шуhандамни, Бурьялhан ухаан зүрхэндэмни «Би — буряадби»- гэhэн, Бүгэдэ арадтамни нангин Бодол хаанаhаа түрөө хаб?   Арадай шэнжэ — хэлэнhээ, Арюун hүлдэ хэшэгhээ… Аба эжын хөөрэлдэhэн, Аялга дуугаа дуулалдаhан, Агуу баян — түрэлхи хэлэнhээ. […]

Автор:

читать весь текст...

 17 января 2021, 15:59

Дугарма Батоболотова. Үгэ

  Үгэ гээшэ хэмжүүртэй, Үгэ гээшэ шэгнүүртэй. Ямбалуулhан яhагүй хэлэн Яршаг татажа хүлгөөнэ. Үгэ гээшэ сэнтэй, Үгэ гээшэ жэнтэй. Яаралгүй сэдьхэлэй үгэ Ядаhанда туhалжа шадана. Үгэ гээшэ үнэтэй, Үгэ гээшэ хэшэгтэй Аба эжын hургаал үгэ Ажабайдалда харгы заана.   Агын тойрог. Сахюурта. **** Слова Весомо слово. Если даже И лёгким кажется подчас Бывает так — […]

Автор:

читать весь текст...