Стихи Поэмы

 24 января 2021, 18:18

Дугарма Батоболотова. Поэзиин юртэмсэ

ПОЭЗИИН ЮРТЭМСЭ Урда hүни үргэн талада Уран үгын ульгам жорхойе Ургалжа баряад уяран зогсооб. Уудам тала үнгын сэсэгээр, Угалза hиилэн, үльгэр далайн Үүдэ сэлижэ, урдамни дэлгээ. Долоон үнгын дугы hолонго Дугаа татан, тэнгэридэ матараа. Дугы дээгүүр дамжан алхаhаар, Дэлхэйн баялиг дээрэhээнь харахаа, Дүүлин гарааб, үүлэн дээрэ… Үльгэр түүхын орон соо ороод, Үзэсхэлэн hайхан мэдэрэлэй оршон […]

Автор:

читать весь текст...

 23 января 2021, 14:17

Дугарма Батоболотова. Захяа

ЗАХЯА Залуу наhанай түлэг дунда Зүрхыешни эзэлhэн мэдэрэл ерэхэ, Зулгы дуранай халима охиндо Зүгөө төөрижэ эрьеэшье хадаа,   Залгуулан үндыхэ хүүгэдые түрэхэеэ, Зохёохо байдалаа, наhанай утые Зэргэлэн хоюулаа ябахаяа hанажа, Заяанай нүхэрые бодолтой шэлэ!   Ушарhан ганса нүхэршни шамда Ульhа дулаахан дураяа зорюулан, Үндэр набтар дабаануудые хамта Урматай сугтаа гаталха ха гү, ойлго! 2010 он. […]

Автор:

читать весь текст...

 22 января 2021, 16:51

Сэсэгма Гармаева. Хүгшэд

Үндэр хадын хормойдо Урсахан гэрхэн харагдадаг, Үдэр бүри тэндэһээ Утаахан дээшээ һунадаг. Багахан энэ байшан соо Байдаг даа хоёр хүгшэд. Халуун үдэрэй ерэхэдэ, Хүрэнгөө уухаяа бэлэнэд. Үхэр малаа барижа, Үрмөө ходо хүшөөнэд. Аарюул, хуруудаа бэлдэжэ, Аягатай сайгаа оошонод. Үглөөгүүр эртэ газаашаа Үбгэжөөл яаран гарадаг, Уула, обоо,нютагтаа Үргэжэ сайгаа байдаг. Холын газарта ябаһан Хайрата үри хүүгэдээ, […]

Автор:

читать весь текст...

 21 января 2021, 17:23

Дугарма Батоболотова. Хүгжэм ха даа

  Аргаахан ороhон бороо, Аажамхан ниидэhэн саhан, Дугыдал матарhан hолонго Дуулдаhан тэнгэриин абяан… Огторгойн хүгжэм ха даа!   Наранда туяарhан дуhал, Намаалан бултайhан набша, Буурсаглан hалбарhан сэсэг, Булжамуур шубуунай жэргээн… Байгаалиин хүгжэм ха даа!   Залуугай шэдитэ хүсэл, Зүрхэндэ бурьялhан охин, Найдамтай нүхэрэй дуран, Наhанай харгын жаргал Сэдьхэлэй хугжэм ха даа! 2008 он.   Вечная […]

Автор:

читать весь текст...

 21 января 2021, 17:06

На. Сэмжэд. Эсэгын гуламтада багтадаггүй үхинэй заяан

    Намарай арюун наран бултайнгүй гурба хоноо, Хүйтэн бороо шэдэрэн ороод, газар дайда нороо; Нэбшэгэр хара үүлээр бүрхөөгдэнхэй тэнгэри унажа байһандал ойртоо; Хүршэ һуудаг айлай гэрнүүд бороогой мананда шэнгэн, харагдахаяа болёо. Тэнгэри газар хоёр аргамжаатай моринһоо наашаа ниилэжэ, Дэлхэй даншье һаа уйтан болошоо. Абатамни аяар холо оршоно. Тэрэ зүгтэ  — бараан үүлэнүүд… Бороо ороно […]

Автор:

читать весь текст...

 20 января 2021, 09:06

Сэсэгма Гармаева. Ажабайдалай харгы

Алтан энэ дэлхэй дээрэ Амиды мэндэ ябахадаа Хүн гээшэ, мэдээрэй, Хэды юумэ үзэнэб даа. Гүлмэр залуу наһаншни Гайхалтай түргөөр үнгэрхэ, Эрьелдэн хараагүй байтаршни Үтэлхэ наһан дүтэлхэ. Ажабайдалай харгы гээшэ Адлихан тэгшэ байхагүй, Саһан, бороон, һалхи шуурган Шамайе алад гарахагүй. Хэды тиибэшье ойлгоорой, Хэтын юумэн байдаггүй, Хүндэ сагшни үнгэрхэл, Хүхэ тэнгэри харагдахал. Сэсэгма Гармаева Уран хүн

Автор:

читать весь текст...

 18 января 2021, 14:56

На. Сэмжэд. Бурхан-Халдуунай бүргэд

БУРХАН-ХАЛДУУНАЙ БҮРГЭД   Бурхан-Халдуунай бүргэд — Би буряад…   Буряад эрын зүрхэн тарниһаа дуһал хүртэжэ, Буряад эхын хэбэл туяатуулан түрэл һэлгэһэн, Буурал Алан-Гуагай гэрэлээр ерэһэн һүнэһэнби. Ботохон-Тарганай эритэ һэлмээр бүжэглэхэ залгагшаньби. Хээрын эршэгэнүүр һалхинда зоригоо задагай табиха, Хэсэһэн бөөн үүлэндэ хараагаа эмирэн сасаха, Хэрэһэн галта сахилгаанай уулзуурта золоор зугаалха, Хэмжээ хугасаагай тэнсүүридэ ёохор татан тоглохо […]

Автор:

читать весь текст...

 18 января 2021, 14:51

Сэсэгма Гармаева. Һанагдаха

Үндэрхэн уула дабахада, Уужамхан тала харагдаха. Үхибүүнхэн наһандаа ябахада, Үбгэдэй зугаа шагнагдаха. Хабарай сагай бусахада, Хабатайгаар тала ногоорхо. Хорёодтой шинии наһанда Ханилмаар нүхэр олдохо. Бороотой үдэрэй үнгэрхэдэ, Булжамуур дуугаа эхилхэ. Буусадаа үринэрэй үзэгдэхэдэ, Баяраар зүрхэн билтарха. Хүйтэн үбэлэй жабарта Хамаг амитад шэшэрхэ. Хүндэ сагай ерэхэдэ, Хайрата эжы һанагдаха. Сэсэгма Гармаева Уран хүн

Автор:

читать весь текст...

 18 января 2021, 07:51

Дугарма Батоболотова. Би-Буряадби

БИ — БУРЯАДБИ Дуулим нютагаа магтаhан Дуун хаанаhаа зэдэлнэб? Доhолон байгаа сэдьхэлэй Дүүрэн жаргал гэршэлhэн, Домог хаанаhаа мүндэлнэб?   Бусалhан улаан шуhандамни, Бурьялhан ухаан зүрхэндэмни «Би — буряадби»- гэhэн, Бүгэдэ арадтамни нангин Бодол хаанаhаа түрөө хаб?   Арадай шэнжэ — хэлэнhээ, Арюун hүлдэ хэшэгhээ… Аба эжын хөөрэлдэhэн, Аялга дуугаа дуулалдаhан, Агуу баян — түрэлхи хэлэнhээ. […]

Автор:

читать весь текст...

 17 января 2021, 15:59

Дугарма Батоболотова. Үгэ

  Үгэ гээшэ хэмжүүртэй, Үгэ гээшэ шэгнүүртэй. Ямбалуулhан яhагүй хэлэн Яршаг татажа хүлгөөнэ. Үгэ гээшэ сэнтэй, Үгэ гээшэ жэнтэй. Яаралгүй сэдьхэлэй үгэ Ядаhанда туhалжа шадана. Үгэ гээшэ үнэтэй, Үгэ гээшэ хэшэгтэй Аба эжын hургаал үгэ Ажабайдалда харгы заана.   Агын тойрог. Сахюурта. **** Слова Весомо слово. Если даже И лёгким кажется подчас Бывает так — […]

Автор:

читать весь текст...

 14 января 2021, 09:04

Чингис Гуруев. Бахархама жэшээ

Наһанай харгыда, — Нарилан тобшолоо һаа, — Номгон ябажа, Ноён болоод, Амжалта туйлажа, Анхарал татаад, Тулиһан хүнэй: — Туһалыш! — гэхэдэ, Халиргай хүнэй: — Харалсыш! — гэхэдэ, Атагад гэжэ Арсажа байнгүй, Һаатад гэжэ Һаналаа барингүй, Зүгнэл хаба соогоо Зүрюу зангыень Заһажа сэхэлхэ Заяандаа найдажа, Хада шэнгеэр Халхабша болоо һаашни, Тулга мэтээр Туһа хүргөө һаашни, Дүтэ, […]

Автор:

читать весь текст...

 13 января 2021, 15:27

Басаа Валера. Сагаалганай дуун

Энээхэн даншье хилбархан үгэнүүдтэй зүйлые дуунда дуратай ямаршье хүн өөрынгөө онсо-ганса маягаар дуун болгоод, ядаралгүйхэнөөр ардагаа түбэрүүлэн дуулаад ябашаха ха даа. Дабталга. Сага-аа сага-аа, сага-аа-аа сага-аа-аа… Саг-аа-аа  Һарам-най-ай-ай… Сай-ай-ха-ан   үү-реэ-ээл-тэй-ээ-ээ, Бу-у-ян  хэ-э-шэ-эг-тэй-ээ-ээ Һа-ра-аа-м-най-ай-ай-ай…   Уртын заншалаа сахюулаад, Улас түрэлөө ниисүүлээ – Элинсэгэйм Сагаа Һара.   Хэтын хэтые дабуулаад, Холын холо руу дабшуулаа – Элинсэгэйм захяа […]

Автор:

читать весь текст...

 12 января 2021, 05:22

Чингис Гуруев. Зэрэлгээн шэнги

Сэхэ руунь хэлэхэдэ, Сэдьхэлни уйтарна. Юундэ? Нэгэ үйлэ һанаанһаам Нэтэ доби һаланагүй. *** Үбгэ эсэгэнэрэй Үргэл мүргэлтэй, дэмбэрэлтэй Сахюуртын дабаанда, Сагай амгаланиие үреэһэндэл, Одото тэнгэри доро Ойроо хүртөөгүй золтойдоо Шэбээ мэтэ ургадаг Шэлбүүһэтэ ой модон — Хуша, нарһан, шэнэһэн Хуу бии һэн, — Байгаалиин шэмэг мэтэ Бахархал түрүүлэн харагдажа, Хүнхинөөтэ хүгжэм мэтэ Хүүен-хааян байдаг бэлэй. […]

Автор:

читать весь текст...

 09 января 2021, 18:20

Барбуева Санжита. Шүлэгүүд (11 ангиин hурагша)

«Уран гууран»-2020 гэhэн конкурсын Гран-ПРИ шагналда хүртэhэн Барбуева Санжита, Үбэр Байгалай хизаарай Агын Буряад тойрогой Һүдэнтын юрэнхы болбосоролой дунда һургуулиин 11 ангиин һурагша (багшань Балданова Мыдыгма Ринчиновна). Хуhахан. Хүхэ ногоон набшаяа намируулан, Хура бороодо даараhан шэнгиш. Хагсуу hалхинда найган, найган, Хээрэ талада гансааран урганаш. Намарай алтан туяан доро Наартайгаар hалбарналши. Нангин нюусаяа нэнгэн, надхан Намдаа, […]

Автор:

читать весь текст...

 07 января 2021, 13:09

Сэсэгма Гармаева. Айдар наһанайм нютаг

  Ара талаһаа эхитэй Аршаандал, арюухан булаг, Анханай намдаа сэнтэй Айдар наһанайм нютаг. Бадма Лёнхобын ургаһан Буусын агаар тунгалаг, Балшар наһанай үнгэрһэн Бууралхан тоонто нютаг. Хабтагай уужам таладаа Хони ямаанууд бэлшэдэг, Холоһоо уряалаа намайгаа Хонгор һайхан нютаг. Уужам Буряад оромнай Үүбэйдэн үргөө маанадаа. Хаанашье ябажа байхадамнай, Хүлеэжэл байдаг хододоо. Сээжын гуниг тарааһан, Сэдьхэл зүрхэ уяруулһан, […]

Автор:

читать весь текст...

 05 января 2021, 21:13

Чингис Гуруев. Хэжэнгэ голни (найраглал)

1. Хэжэнгэ — арюухан голни, Хэтэ мүнхын заяамни, Абьяас бэлиг шэнги Амин голни, һудаһамни, — Хүбшэ ойто Мэхээртын жалгаһаа эхиеэ абахадаа, Хүүюур боложо, сэнхирхэн уһаараа һолонго татахадаа, Бугын хурдаар хабсагайн дундуур шурьян урдахадаа, Булаг мэтэ дундаршагүй һабатайл, омогорхомоор юм даа.   Гол болоһон сагынь гэхэдэ — газарай бүрилдэл, Зол хубиинь удха гэхэдэ — амидарал, жаргал, […]

Автор:

читать весь текст...

 02 января 2021, 19:13

Badara Baldandorzhyn. Минии Шэнэхээн буряад

Минии Шэнэхээн буряад Шэлүүhэн малгай үмдэжэ туруу бариhан Нэхы дэгэл дээрээ шонын арhан даха хэдэржэ Утаhатай гуталдаа ямаан паниие углажа Шаргадаа мори тэмэрүүлhэн Саhатай үбэл нажардаггүй Сангуухан зантай минии Шэнэхээн Буряад! Зoдoгoй доро наранда халажа самнажа барилдаhан Зосоом тэнигэр гэжэ дуулажа нарьяhан Хүдэр мүнгэн хутагаya Шанхай дурдан бүhэдээ дунтай зүүжэ Хүгшэд үбгэдэй урда тээ ёhотой […]

Автор:

читать весь текст...

 02 января 2021, 15:52

Сэсэгма Гармаева. Сэгнэн ябамаар

Хабарай үнэрөөр анхилһан Хүдөө тала нютагнай, Бугын дуугаар зэдэлһэн Бууса түрэл дайдамнай. Арюухан сарюухан аршаанууд — Аглаг дэлхэйн шэмэгүүд. Тала дайда бүрхөөһэн Таба Сагаа сэсэгүүд. Түрэл тоонтынгоо шэмэгые Түүрээн, магтан һуумаар; Гайхалтай һайхан байгаалияа Гамнан, сэгнэн ябамаар. Сэсэгма Гармаева Уран хүн

Автор:

читать весь текст...

 31 декабря 2020, 21:15

Сэсэгма Гармаева. Шэнэ жэл

Шэнэ жэл!!! Шэнэ жэл!!! Шамдан мандаа ерыш даа!!! Хүн бүхэнэй хүсэл Хүсэд дүүргэн ябыш даа! Нарай нялха хүүгэднай Номгон даруу байжа, Үбдэхэ гээшые мэдэнгүй, Үндын байгал ургажа Оршолон дэлхэйн нюрганда Омог ябаһан залуушуулнай, Харгыгаа зүбөөр шэлэжэ, Хүндэтэй хүнүүд болоһой. Арад зомнай бултадаа Амгалан һайхан нютагтаа Зориһон хэрэгээ бүтээжэ, Золтой һуугал налайжа Үбгэд манай хүгшэднай, Үнгэрһэн […]

Автор:

читать весь текст...

 30 декабря 2020, 19:42

Сэсэгма Гармаева. Үндэһэн хэлэн

Үндэһэн хэлэеэ бидэнэрэй Үзэхэ сүлөөгүй байхада, Онигорхон нюдэтэй «ородуудай » Олошорон байһан үедэ, Хаража байхадаа, атаархагшаб Холын Кавказай хүнүүдтэ, Хэлэеэ нэгэтэшье орхингүй Хадагалан ябаһан уладта. Бүхы наһаараа шахуу Буряад орондо ажаһуунад, Аба эжынгээ заншалые Абажа наринаар сахинад. Бэрхэ эдэ хүнүүдһээ Барандаа жэшээ абамаар, Үндэһэн хэлэеэ бултадаа Үзэжэ, шудалжа ябамаар. Үргэн уужам орондомнай Үдэр бүри хододоо […]

Автор:

читать весь текст...

 30 декабря 2020, 17:15

Чингис Гуруев. Алтаргана

  Аглаг Буряад-Монголдо Алдар соло түхөөһэн Аса уян эшэтэй Алтаргана хүндэтэй, — Эгсэ үндэр хабсагайн Энгэр талын шэмэгтэл, Үнгэ буляан алтаржа, Үбэл, зунгуй ургана.   Арад зоной сэдьхэлдэ Амин һүлдэ заяаһан Ая дуунай шэдитэй Алтаргана магтаалтай-   Эльгэ нимгэн, энэрхы, Аба эжы хоёртол, Һайхан зугаа дэлгэжэ, Һанаа зориг дэбжүүлнэ.   Абьяас бэлиг, соёлдо Алас харгы […]

Автор:

читать весь текст...

 20 декабря 2020, 19:32

Басаа Валера. Пүдхы баатар

                                      Пүдхы баатар Домог-поэмэ Доржи-Ханда Цынгуевада зорюулнаб   I Табан хушуу малаараа Тала дайдаяа бүрхөөжэ, Тайга нугынгаа агаараар Тэниилгэн сээжэеэ амилжа, Сагаан эшэгы гэртээ Сагаан эдеэгээ салгидуулжа, Амгалан тэнюун нютагтаа Айраг тарагаа билтаруулжа, Ажаһууһан саг бэлэй, Ажана амар үе бэлэй.   Тойроод хада уулатай, Тайгадаа хандагай, бугатай, Хүбшэдөө шэлүүһэ, араататай, Хүхэ шоно, баабгайтай Шэнэһэтэй […]

Автор:

читать весь текст...

 18 декабря 2020, 13:19

Чингис Гуруев. Үнэн зүрхэнэй хүсэл

Үргэн Буряад оронойм Үри хүүгэд ургажа, Үльгэр, онтохон, шүлэгтэ Үнэн зҮрхэнһөө дурлажа, Аршаан булагай Арюун уҺандал, Арса, хужын Адис хайрадал, Энхэ буряад сэдьхэлтэйхэн Эрхим хүнүүд болоһой даа.   Одото хүбүүд, басагаднай Оюун бэлигээ хүгжөөжэ, Ашата аба, эжынэрээ Анхаран хүндэлжэ харилсахадаа, Хүлэг мориной Хүсэ туршаһандал, Бурхан шүтөөнэй Буян дэлгэруулһэндэл, Бусад хэлэнһээ дутуугүйгоор Буряад хэлэеэ шудалһай даа. […]

Автор:

читать весь текст...

 18 декабря 2020, 10:16

Басаа Валера. Һамаёон

ТҮРЭЛХИ УЛАСАА ХҮНДЭЛҺЭН, ТҮРЭҺЭН  НЮТАГАА  ДУУЛАҺАН  – УРДАА  ХАРАХА  БУУЯА  ДОНДОГНАЙ, УРАН  ЗОХЁОЛШО  ҺАМАЁОН  ПЕТЯМНАЙ (Хамтын зохёол) Энхэ дэлгэр дайдадашни Эрьежэ ерэбэб. “Мэндэ амар” гэбэб, Минии Эхэ, Буряад Уласни!   Маахам – маахам. Ая гангын орон лэ. Манхан уула, Тайга, талын орон лэ. Арюун агаараа хангалтуулан тунаагаад, Амгалан сагай сүлдэ болоһон орон лэ!   Анхан […]

Автор:

читать весь текст...

 16 декабря 2020, 15:27

Солбон Аюшеев. Буга

Наранай hуужа байхада, Намарай хадын оройдо, Займаг буга оройтоод, Зогсобо ойрохон  зайда…   Толондо толорhон эбэрэйнь Тэнгэри хадхаhан hалаан соо Багташоод байба нарамнай – Баржагар эбэрэйнь дүхэриг соо…   Эрид хабсагайн эрмэг дээрэ Халтиран тэсэжэ зогсоhон, Эрэлхэг буга эбэрээрээ Эрьюулнэ нара доhолгон…   Хурса харасань нам руу — Хэмши? – гэhэн асуудал. Хүнби, — гэжэ […]

Автор:

читать весь текст...