Стихи Поэмы

 24 октября 2017, 07:24

Хүнэй һүлдэ

  Гэнтэ, Ямаршьеб аюулһаа сошон Хүнэй hүлдын нангин бэеhээ Холторон, Хаяад эзэеэ, зайшaхадань, Хүнэй хүсэн хорон, Хорон, Хүндэ бологшол байдал, Байрань. Үбшэ тахал дайлан ерэжэ, Үбhэ нойрынь харада даруулдаг. Үдэр hунинь хорон хорожо, hудалай  сохисол hулардаг, Һанаан бодолынь үншэрдэг… Энэл үедэ Хүн…, Ухаагаа гүйлгэн, Һанаагаа үндылгэн, Энгэрээ сэлижэ аюулай урда, Найдалаа мандаажа тодхорой урда, Байһан […]

Автор:

читать весь текст...

 24 октября 2017, 06:46

Шагай наадан

Шалшаран наһанайм абдарай баялиг Шагай наадан гэжэ, шэдитэ наадан бии hэн. Хони ямаанай үе мүсын яhан гүүлэн Хурса  шүдэндэ мэрүүлхэ ямбатай hэн. Тэрэ шагай юрын яhан бэшэ, Табан янзын удхатай  hэн. Тэмээн, үхэр, морин, хонхо, бүхэ — Табан тэгшэ зүһэтэй  hэн… Таалсалга, табаршаалга, Харбалга,  дүрбэн бүхэ, Хоер лама, хоер шүдхэр гээд, Олохон лэ  наадан бии […]

Автор:

читать весь текст...

 24 октября 2017, 06:01

Хурдан наһан

Наhанаймнай гүйдэл хурдан… Найман зүгэй hэбшээндэ үндүүлэн, Наранай илдам элшэдэ эльбүүлдэг, Нюусын һабагша ухаандаа тогтоон, Нойтон шабараар хэрэм дархалдаг, Халюурма ногоон талаар урилдан, Ая гангын хангалаар амилдаг, Хурын дуhалые хэлэндээ тодон, Хөөрхы наhанай абьяаста шунгадаг, Алтарма зүгын жадаһаа тэрьедэн Арюун дайдаараа шагтайса гүйдэг Гэнэн хонгор үхибүүн наhанайм Зүрхөөр билтарма баяр хаанаб? 2012 он Шүлэг -Баира […]

Автор:

читать весь текст...

 20 октября 2017, 05:51

Дарижаб Дамдинов «Хүхы шубуун»

Үни сагта Бурхандаа ошоһон хайрата аханарай мүнхэ дурасхаалда… Дамдинов Дарижаб гэжэ залуугаар наһа бараһан зохёолшон, сэтгүүлшэнэй шүлэг олоод танай анхаралда табинаб. Сэбэр хонгор, юрын үгэнүүдтэй шүлэг, анхаран уншагты нүхэд. ДАРИЖАБ ДАМДИНОВ (1912-1942) (Урда — Ага нютаг Агын аймаг) Хүхы шубуун Хүхэ ногоон зүлгэ дээрэ, Хүжэ алтан дэлхэй дээрэ, Ханхинуулан донгодогшо, Хонгёо дуутай хүхымни. Гүг-гүүг, гүг-гүүг! Аялга […]

Автор:

читать весь текст...

 20 октября 2017, 05:30

Арадай сэсэн һургаалһаа

Буряадай сэсэн үгэ *** Удхаа алдаһан хүниие Уһан дээрэшье галда -дүрэхэ, Түүхэеэ алдаһан тэнэгые Тэмээн дээрэшье таби- Шоно нохойдо эдюулхэ *** Удхаяа бү алдая, Түүхэеэ бү мартая, Уран зохёолоо уншажа, Түрэлхи хэлэеэ һэргээжэ Үльгэр домогуудаа һанажа, Амин голойнгоо һүр һүлдые, Абаран, үргэн байе, нүхэдүүд! Баира Бальбурова

Автор:

читать весь текст...

 17 октября 2017, 13:01

ХҮЛИСЭЛ

  Тамхинай гашуун үнэрөөр шэнгэшэһэн Таһалга соо гансааран үлэшөөд һуунаб. Аяга соо дүүрэн шахуу үлэшэһэн Архи амтаархан, юундэшьеб, уунаб.   Үгы, шинии ошоһондо бэшэ, Үгылнэгүйб мүнөөдэр шамайе. Үглөөдэр, нүгөөдэр, хэзээдэшье                                        намда бү бэшэ. Үгэ бүхэншни ходоро хадхана намайе.   Сэбэр һайханши. Залууш. Теэд, Сэсэгэйш дэльбэ үшөөл задараагүй Сагай ошоходо, бусахаа һанахаш, эрьед, Сэдьхэлыш нэнгээдэг […]

Автор:

читать весь текст...

 17 октября 2017, 12:59

Гушан долоодохи он

  Минии таабай Д.Б. Будаевта зорюулагдана   Гушан долоодохи он. Бүхы тээгүүр һэжэг. «Гадаадын ба дотоодын дайсадһаа һэргэг!»- Гэһэн уряал гаргаа гүрэн түрын засаг. Гайтайхан зэбүүн байгаа тэрэ саг. Хүн бүхэнэй бодол бүгэдын һаналтай нэгэ. Хадуураа һаа – дары хардуулхаяа мэдэ. «Хараа шугам алдаа. Дайсадта урбаа»,- гээд Хойто зүгэй холын хизаар туугаад ошохол гэнтэ. Үлүү […]

Автор:

читать весь текст...

 17 октября 2017, 12:57

САГАЙ ҺУДАЛ

  Ухаандамни барилдана бодолнууд. Урда хойно орожо, һубарилдана. Угайм эхин болохо – монголнууд Угыем дамжуулха хүбүүнтэйм тэбэрилдэнэ. Үсэгэлдэр уулзаһан нүхэрэйм зугаа Үтэр түргэн энэ бодолым туугаа. Шэлэй саана шииганаһан батаганаа Шэнэ бодол түрүүлээд, хаанашьеб унаа… Түригдэһөөр, урилдана бодолнууд. Тэнэг мэтэ болоһоноо мэдэрнэб. Бэеэ зэһэн шагнаарханаб. Һудалнуудни Бахардажа сохилно. Бодомжолноб… Солбон Аюшеев.

Автор:

читать весь текст...

 17 октября 2017, 06:37

Зунай үглөө

Баруун уула манан соо – буурал сагаан Шиигтэйшье һаа, зунай үглөө — газаа дулаан. Бүри һаяхан шууяжа харьялһан горхон Шубуудай дуунтай зэргэ зэдэлхэдээ гоехон. Үглөөнэй шүүдэртэ үрдижэ үбһэ сабшахаа яаран Сабшалан тээшээ шамдууханаар гэшхэлнэб. Үүрэй толоноор угтамжын дохео үгэһэн Булжамуурай жэмбүүр дуундань баясанаб. Хаа-яагуур харагдана бухалнууд. Хаанашьеб даа, хажуураа хэншьеб дабтана. Жэгдэхэнээр алхын тоншохо абяаниинь […]

Автор:

читать весь текст...

 17 октября 2017, 06:36

Найдал

  Гансахан хургаараа аhалдаад байнаб гангын эрмэгhээ Доромни – оёоргvй харанхы нvхэн. Гажуурхан байжа хvлӨӨрӨӨ бэдэрнэб хабсагайн тvгдэрхэй Дууhана найдални – зоригни нэмээнэ хvсэ…   Арайшье гэжэ абиран аhалдаад, дээшээ гаража, Агзайhан бэеэрээ амидыб гэжэ мэдэрхэдээ hаяхан абарhан хабсагайн эрмэг тэбэрин таалажа, hэрюунээр vлеэhэн hэбшээ hалхинда дууран нэнгэнэб. Солбон Аюшеев. апрель, 1991 он.

Автор:

читать весь текст...

 17 октября 2017, 06:35

ХЭШЭГ

  Хабсагайн оройһоо гараа һарбайгаад, һүрэнэб. Доромни – долгитоһон сээл. Хиидэхэ замдаа тойрон хаража үрдинэб Дайдын хэшэг сэдьхэлыем эзэлээл… Һомон шэнгеэр долгиной хашарһа сүмэлэн, Һаргама тунгалаг уһанай мэдэлдэ абтанаб. Һанжалзама наранай элшэһээ аһалдан, Бушхалзаһаар дээшээ тамаран гаранаб… Ангаһан амаараа агаар дүүрэн амилжа, Абиртан гараһан алтарма элшэеэ бэдэрнэб… Агуу наранай гэгээн туяада һаргажа, Аглаг дэлхэйн һайханиие […]

Автор:

читать весь текст...

 17 октября 2017, 06:35

Хүшөөгэй дэргэдэ

  Хүшөөгэй дэргэдэ хүгшөөдэй зогсоно удаан. Гартаа — баглаа сэсэг баринхай. Хабар бүхэн энэ удэр тудхаан, Гансааран эндэ ерэдэг заншалтай. Энэ удэр эндэһээ мордоо инагынь Эндэ һүүлшын захяа үгөө һэн. Энхэрэл дүүрэн инагайнгаа хэлэһыень Элихэнээр зүрхэндээ хадуужа ябаа һэн. «Заатагүй бусахаб, хүлеэгээрэй инагни, Заахан хоероо минии түлөө таалаарай. Ушар боложо, гэмтээ һаамни, гансамни, Угай еһоор […]

Автор:

читать весь текст...

 17 октября 2017, 06:34

БҮ ГАЙХА…

  Бү уйда. Бv уйла. Бv хараа. Дуратай гансаш ондоо хvндэ хадамда гараа. Болорхон нулимса гунигтай нюдэнhөөш гэнтэтэ адхараад, Уралайш дэльбэ дээр уйдхарыш харуулан сасаран бутараа. Бv зобо. Бv hана. Бv бэшэ. Vгтэhэн наhамнай сэсэгтэл адли – мvнхэ бэшэ. Veлхэ хаhа – дурлаха инаг – vшөө байха. Бэшэхэш. Зобохош. hанахаш. Уйдахаш. Бv гайха… Солбон Аюшеев.

Автор:

читать весь текст...

 17 октября 2017, 06:31

ААДАРАЙ АДИС

  Туулган хүндэ үүлэн газар доһолуулан Галзуутан сахилжа, хүнтэрүүлээ тогоогоо. Тэбдэжэ адхарһан аадар байгаали сүршүүлэн, Гантаһан талыем ногоон үнгөөр носоогоо. Һүүлшын дуһалай арюун адиста хүртэжэ, Һолонгын дүхэриг ажаглажа байхадаа, Һэбшээһэн агаарайнь һэрюухэн охиндо һогтожо, Һэргэһэн дайдынгаа үлгы энгэртэнь нэнгэнэб. Солбон Аюшеев. 1991 оной хабар.

Автор:

читать весь текст...

 16 октября 2017, 10:15

Эхэ эсэгэ

Буряад арадай үльгэрһөө һабагшалһан шогто зохёол *** Урдын урда сагта, Уhан далайн Шалбааг байхада, Үндэр уулын Болдог байхада, Бүмбэрсэг энэ дэлхэйн Бии боложо байха үедэ, Болоо гэhэн юумэл… Үндэр тэнгэриhээ Бурхан баабай Байгуулжайhан дайдаяа Гэнтэ обёороод, Гайхаба ехээр, Сошобо ехээр. Ургамал соо ургамалш бэшэ, Амитан соо амитанш бэшэ, Хайратайхан гэгшын Байгаалиин алдуу Харайжа ябаба. Хоёр […]

Автор:

читать весь текст...

 16 октября 2017, 09:12

Абын обоон

  Абынгаа обоондо гурбуулан гараабди   хүбүүдынь. Уулын оройгоор бүргэд элижэ угтаба. Харьялһан горхоной сууряатаһан хүүеэн соогуур Хиитэжэ ерэһэн хиирүү абяан дуулдаба.   Үншэрһэн хүбүүнэй гуниг дуунай эхин гү, Үлгы дайдын эрэ хүнэй энхэрэл гү, Алтан дэлхэйн жаргама һайхан заяае Аянай шубуугаар бидэндээ дамжуулхаа һанаа гү?   Һэрюунээр үлеэһэн һэбшээ һалхинда зогсожо, Һаналаа нэгэдэн абынгаа обоондо мүргөөбди. Хии […]

Автор:

читать весь текст...

 16 октября 2017, 09:10

Эжын энхэрэл

  Газаа саhан ороно. Саб сагаан. Гэрэймнай vрхэhөө таталдана утаан. Гуламтынгаа дэргэдэ эжым мvнөө hуунхай Гаража ошоhон намаяа hанана хэбэртэй.   Vлгы соо хэбтэhэн vри хvvгэндээ Vлгын дуу дуулажа байhандал Аялгаа татана. Зvрхэ сэдьхэлдээ hанаагаа зобоно хvбvvндээ…   Хvбvvншни хvл дээрээ бодоо. Наhанай харгыда гаража, Найдамтай нvхэдөө оложо, Холын замда мордоо.   Газаа саhан хайланхай. […]

Автор:

читать весь текст...

 16 октября 2017, 06:52

МИНИИ ҮЕТЭН

             Табяад онуудай дулаан һэбшээндэ дулаасаагүй, Жараад онуудай зогсолто соогуур түрэһэн, Түмэр хүшэгын саанахи бодото үнэн хараагүй «Жаргалтай» гэгдэһэн минии наһанай үетэн.   Үнгэ бүреэр дабтагдажа бэшээтэй Үй түмэн уряал соогуур үндыһэн, Үдэр бүхэндэ «урагшаал» дабшадаг жэшээтэй Үгөөр тэсэмгэй минии наһанай үетэн.   Эдир наһанай эрэлхэг поезддэ һуужа, «Эсэгын» заабаряар барилганууд руу зорео һэн. КамАЗ, […]

Автор:

читать весь текст...

 16 октября 2017, 06:12

hанаанайм зураг

Зуранаб hанаанда шамайе. hайхан шэрэ бэдэрнэб. Залуу, урихан шарайешь hэргээжэ бодолдоо, зуранаб.   Мойhон нюдэнэйш галханиие Мvнхэ шэрээр шэрдэнэб. Vнжэгэн сэдьхэлэйш гvнзэгыhөө Vнгэтэ шэрэеэ бэдэрнэб.   Арюухан илдам харасаараа Асууhан мэтээр шэртэнэш. Дvvргэhэн зурагыем гараараа Дурагvй янзаар этэрнэш… Солбон Аюшеев. Июнь, 1985.

Автор:

читать весь текст...

 16 октября 2017, 06:10

Наһанай хүрмэлдөөн

  Наhанай орео хvрмэлдөө. Задалнаб vдэр hvнигvй. Нэгэ узуурыень гарганаб – Нvгөөдэнь олдоногvй.   Задалха бvрим зангидана. Хvрмэлдэнэ бvхөөр. Залитай тvргөөр задалхадам Зангидана улам бvхөөр.   Наhанай мvнхэ хvрмэлдөө Vдэр hvнигvй задалхаб. Vрдеэгvй hаа – хvvгэдтөө Найдал дvvрэн дамжуулхаб. Солбон Аюшеев 1988 он.

Автор:

читать весь текст...

 14 октября 2017, 19:42

Хара морид

ХАРА МОРИД. Бага наһанайм зүүдэн гэжэ Ямар гайхалтай гээшэ һэм, Байд гээд дабтан ерэхэдээ Ямар һүрөөтэй байгша һэм… Үндэр сэргэдэ уяатай Халюун хара морид Үүһэрэн, собхорон дээшээ Хонгируулха даа хазаараа. Хилэн хара дэлһэдынь Хиибэлзэхэ, хиибэлзэхэ, Табгай туруу хүлнүүдынь Табжаганаха, табжаганаха. Ямар һайхан хүлэгүүд!- гэн, Үүдэнэй забһараар шагааһан би Үзэсхэлэнии гоёшооһон гээшэм! Даб гэн, аһалдаад, гүйлгэшэһэ-эб! […]

Автор:

читать весь текст...

 11 октября 2017, 19:05

Үреэл

Хүбүүгээ нэгэтэ тэбэринхэй, Эсэнхэй, дааранхай, Галгижа ябатарни, “Ум маани пад майхум, Һайхан ябаараарай даа, Хөөрхы” – Гэн, Хулха сулха үриием хөөрхэшөөн Танигдаагүй хүгшэн Үреэгээ . Бүрхэг тэнгэри соохорлоод, Мойһоной эшын гүлгэндэ Хорголшоһон Наран, Ай бурхан, элшэеэ носоогоод Һарбайн намда , Сэнтэһэн досоом уни бутаруулан Эльбэн, дүмэн, Үреэгээ. 2016 он

Автор:

читать весь текст...

 11 октября 2017, 08:21

Эртын хабар

Эртын хабар. Эртын хабарай түлэг дундаа орон, Элдин дайдаар дулаа тараан байхадань, Мүнхэ тэнгэриин үльгэр түүхэтэ орон Мэндэн, эрьен, эндүүршэбэ гу? Бордоhолжо, шуургаар гэнтэ hэрьен, Борохон дайдаяа үрмөөр будараан, Буурал үбгэнэй сэн жабарта амин Бултаниие хайрахаар аашалшаба гу? Теэд үбэлнэй үнгэрэн үнгэрөөл, Тэнэhэн шуурганай улихань шортоол, Турлаагай хаагалаан соо бархирhаар Таламнай харлахал, хараан соо, бэлээр. […]

Автор:

читать весь текст...

 11 октября 2017, 07:07

Нангин заншал

Буряад хүн буянтай бэлэй Дууһашагүй дуутай бэлэй Дундаршагүй солотой бэлэй Эди шэдиин шажантай бэлэй. Хүб хүхэ тэнгэриһээ Үндэр  эсэгэ гэжэ, Хайр туһа абадаг һэмди Үлгэн замби дайдаһаа Үнэр баян эхэ гэжэ Зол баяр эридэг һэмди. Гуламтын эзэн  гол гэжэ, Гал дүлим гурбан дүлидөө Сагааяа үргэн мүргэдэг бэлэйбди. Теэд.., Энэ мүнөө сэмүүн сагта Хүн түрэлтэн өөрыгөө […]

Автор:

читать весь текст...