Стихи Поэмы

 20 апреля 2021, 18:58

Чингис Гуруев. ЭХЫН ЗАХЯА

Эжы, эжымни — мүнхэ нарамни, Энхэ заяатай даруухан жаргални, — Халуун зүрхэнэй энхэрэл татажа, Харгы залажа, үреэл табихадаа: — Эрдэм үзэхөө холы зорижо, Эрхим хүн болоорой, үримни, — гээд, Аласай замда намайгаа үдэшөөлтэ, — Аялга дуундал һанагдаа бэлэйл. Эжы, эжымни — бата найдални, Энэ наһанайм дүмүүхэн түшэгни, — Сэлмэг арюухан һэшхэл боложо, Сэсэн үгөөрөө һургаал […]

Автор:

читать весь текст...

 20 апреля 2021, 18:56

Сэсэгма Гармаева. Тоонто

Байдаг досоош урматай Бусажа нютагаа ябахадаш. Ташаашадаа зальбараад, Түргэн саашаа гүйлгэхэш. Уужам, үргэн дайда Урдашни гэнтэ харагдахал, Үлзы һайхан тоонтошни Үлгы мэтээр үзэгдэхэл. Хүгшэрһэн аба эжышни Хүлеэжэл шамайгаа байха. Урда зүгһөө тооһорьехэдэ, Угтахаа газаашаа яараха. Балшар бага наһаншни Бусажа һөөргөө ерэһэндэл. Аба эжыншни гуламта Анхилан буузаар эхилхэл. Сэсэгма Гармаева. Уран хүн.

Автор:

читать весь текст...

 02 апреля 2021, 19:02

Чингис Гуруев. Жэнхэни түүхэ домог

1 Отог буусадаа засагтай Олон эсэгэ обогтон Хуушан монгол бэшэгтэй Хуули дансаар баялиг; Ноёд, түшэмэдэй үргэмжэтэй Нүүдэл журамынь гайхамшаг. *** Агта моридой хурдаар Алас холые зорёо гээ: Зам харгынь — нэгэндээ, — Зол жаргал дэлгээ; Золгоһон нүхэдынь — хоёртоо, — Зоболон хүргэн угтаа. *** Һүүдэр мэтэ сэбдэгтэй Һүйд, тодхор саража, Шуурган мэтэ аюултай Шуһата хёмороо […]

Автор:

читать весь текст...

 31 марта 2021, 11:48

Сэсэгма Гармаева. Гунигай мүрнүүд

Алтан энэ дэлхэйдэ Айлшаар хүнүүд ерэдэг. Хэзээб даа хэмнэйшье Харижа һөөргөө бусадаг. Түрэл дүтэ хүнэйнгөө Тэхэрихэ сагынь ерэхэдэ, Ухаан зүрхэн оройдоо Ойлгохо аргагүй байдаг. Хагсуу хүйтэн хаһа Хүрэжэ ерэһэн мэтэ, Хүлдэн дааран эхилхэш Халуун наранай элшэдэ. Оршолон дэлхэйн нюрганда Ори гансаараа үлэһэндэл, Эльгэн яншан эхилхэ, Эрэмдэг ехээр абаһандал. Сэсэгма Гармаева. Уран хүн.

Автор:

читать весь текст...

 22 марта 2021, 08:39

Сэсэгма Гармаева.Зохёол.Үеынгөө нүхэдтэ

Согтой залуу наһандаа Сугтаа үдэһэн нүхэдни, Сагай ошоһые мэдэнгүй, Сэнгэжэ ябыт бултадаа. Он жэлэй ошохо тума, Ошоһон сагаа шаналангүй, Оршолон энэ дэлхэйдээ Омог зандаа үлөөрэйт. Үри хүүгэдэйнгээ жаргалые, Үзэжэ нюдөөрөө, баясаарайт, Үлзы һайхан нютагтаа Үнэр баян һуугаарайт. Саһанай бударан ороошье һаа, Сарюун зандаа ябыт даа; Хүгшэрхэ сагай ерээшье һаа, Хүнгэн солбон байгыт даа. Сэсэгма Гармаева. […]

Автор:

читать весь текст...

 19 марта 2021, 08:32

Дондок Улзытуевай шүлэгүүд

Дондок УЛЗЫТУЕВ   ЭХЭ НЮТАГАЙ МАГТААЛ ДУУН   Эсэгым түрэһэн нангин тоонто, Эшэгы гэрэйм номин тооно. Эжым түлиһэн алтан зууха, Эртын сагай домог түүхэ!   Хангил үндэр Саяан тээһээ Хадын сэнхир орон шэнги, Хамар дабаан, Бархан тээһээ Хангай ехэ тайга шэнги,   Эсэгым түрэһэн нангин тоонто, Эреэлжэмни, Шэбэртэмни, Буурал нагасын домог соолта, Буугыт мүнөө шүлэгтэмни! […]

Автор:

читать весь текст...

 17 марта 2021, 13:44

Чингис Гуруев. Буряад хэлэмни

Бүмбэрсэг түбидэ Буряад хэлэмни Үндэһөөрөө хатан, Үгы боложо, Үрхирхэгүйл хэзээш;   Зориг һүлдэтэй Залуу үетэнэй Зам харгыда Заяа үйлэнь Залирхагүйл сохом;   Ажал хэрэгээ Арьбан болгожо Амидарал тэдхэдэг Арад түмэнэй Алтан харилсаан;   Үльгэр домогой, Үндэр соёлой, Эрдэм ухаанай Үйлэ табисууртай Үлзы хэшэг лэ!   Магтаалда хүртэдэг Мархаанзай дооромбын «Бэлигэй толидол» Мандажа һалбархал, — Бата […]

Автор:

читать весь текст...

 16 марта 2021, 14:29

Сэсэгма Гармаева. Түрэл хэлэн

  Булаг шэнги бурьялһан Буряад һайхан хэлэеэ Булта мэдэдэг һаамнай, Байхал һэн даа урматай. Айдар наһанайш тулга- Абынгаа түрэл хэлые Орхижо болохогүй гэжэ Ойлгохо байгаа уладнай. Олон хэлэ мэдэдэг Улад гансашье муудаагүй, Ухаан бодолоо нэгэшье Өөхи тааруу болгоогүй. Үбэр Монголой буряадууд Энэ талаар бэрхэнүүд: Холын газарта байдаг аад, Хэлэеэ оройшье мартаагүй. Зохид түрэл хэлээрээ Зугаалан […]

Автор:

читать весь текст...

 11 марта 2021, 17:55

Чингис Гуруев. Баглаа сэсэг

Хонгор хабарай һайндэр мүндэлжэ, Холшор зулгы илдам шамхандаа Буян хэшэгтэл бэлэг болгожо, Баглаа сэсэг гарташ барюулнаб.   Эрхим һайниие үршөөн зүгнэжэ, Энхэ сарюун баглаа сэсэгни Эртын нарандал туяа татажа, Эльгэ нимгэн зугаа дэбжүүлнэ.   Ая хүгжэмэй булаг дэлбэржэ, Абтай, золтой дура сэдьхэлнай Баглаа сэсэгтэл гоёор задаржа, Баяр дээрэ жаргал нэмээнэ.   … Адиста хүжөөр анхилһан […]

Автор:

читать весь текст...

 09 марта 2021, 19:24

Сэсэгма Гармаева. Жаргал

Аятай залуу наһандаш Арюухан дуран айлшалха, Сэсэгэй хангал үнэрөөр Сэдьхэл шинии анхилха. Холшор һайхан хаһадаа Хуби заяагаа золгохош. Үри хүүгэд үзэгдэжэ, Үнэр баян болохош. Эдлэжэ ябаһан наһандаш Элдэб юумэн ушарха. Эгээл энээхэн үедэш Эрхим нүхэршни туһалха. Саг жэлэй урилдаанда, Сайжа үһэнэйш захалхада, Эжэл нүхэрэй үгэнүүд Эльгэ зүрхыеш эльбэхэ. Сэсэгма Гармаева Уран хүн  

Автор:

читать весь текст...

 21 февраля 2021, 16:28

Чингис Гуруев. Нютагай шарай арюухан

        Нютагай шарай арюухан Домогто үни холын дурасхал боложо мүнхэрһэн Дорготын үлэдэ халта тогтожо, сэржэмээ үргөөд лэ, Хэдынэйшье үе сагта хүлеэн һуудаг эжыхэн шэнги Хэжэнгэ нютагайм юртэмсэ сэнхирлэнхэн үзэгдэбэ.   Һэргэг мэргэн үльгэршэ үбгэнэй дүрсэ һануулан, Һэбхеэн ууламни мэндэеэ хүргэһэн шэнги һэбшээлнэ. Һарьдаг мэтэ үндэрөөр сэгнэгдэһэн «Сэрэмпэл» туужа соохи Һалбайн сагаан нуур […]

Автор:

читать весь текст...

 21 февраля 2021, 16:20

Cэсэгма Гармаева. Байгаали үбэлдөө

Үбэлэй үедэшье байгаалимнай Үзэсхэлэн гоёор харагдадаг, Ялбама саһаар хушаатай, Ялалзан таламнай байдаг. Үндэр хадын саанаһаа Үглөөнэй наран бултайха, Үргэн талаяа харахадаа, Уринаар миһэрэн, энеэхэ. Гэрэй хажууда ургаһан Гансахан мойһон һэрихэ, Гунхалзан аргаахан һуухадаа, Гүлмэрхэн дүүхэй һануулха. Хүхэ тэнгэриин хаяагаар Хүбэн үүлэд үзэгдэхэ, Хаража байхада, удаанаар Хөөрэн дээшээ, дэгдэхэ. Сэсэгма Гармаева  Уран хүн

Автор:

читать весь текст...

 20 февраля 2021, 20:04

Басаа Валера. Хүүгэд шүлэгүүды уншана

ХҮҮГЭД  ШҮЛЭГҮҮДЫ  УНШАНА Хүхюухэн үхибүүд шүлэгүүды уншана, Хонгор зүрхэтэнии хүлгүүлээд абана. Хонгёохон хоолойн абяан аятай, Хөөрхэн тэдэнэр урма зоригтой.   Харин ехэшүүл өөрын бодолтой, Холын һанаанда абтаатай – Хайшан гэжэ үриеэ үргэхын, Хүлынь дүрөөдэ хүргүүлхын.   Үеын үеһөө дахажа ерэһэн Үдэрэй һанаан, һүниин зүүдэн  – Яажа гарынь ганзагада хүргүүлхы, Ямар аргаар һургуули һудар дүүргүүлхы.   […]

Автор:

читать весь текст...

 12 февраля 2021, 02:04

Дугарма Батоболотова. Сагаалганаа угтая

САГААЛГАНАА УГТАЯ Зүүн зүгэй литэ hэхэгдэн, Зурхайн сэсэн мэргэн зарлигаар, Зуража hиилэхэ ерэхэ сагые, Зүрхэн hудалай сохидол хубиие…   Жаранай Рабжуун хулганаар эхилээд, Жагсаалда хойноhоонь Үхэр ерэбэ. Жамын hайнда найдажа этигээд, Жабхалан сагаа хүлеэн тэниибэ.   Нүүдэл арад дайдаяа махажа, Нуга талын элдиниие бэдэрhэн. Табан хушуун малаа тэжээжэ, Талаан эдлэжэ, амидаран тэнжэhэн…   Сагаан hараяа […]

Автор:

читать весь текст...

 12 февраля 2021, 01:59

САГААН ҺАРЫН АМАРШАЛГА (Аша, зээнэрэй дуун)

Алтан дэлхэйнгээ үнгэ шарай харуулһан, Аман зохёолой үльгэр, онтохо түхээһэн, Удам изагуурай угай бэшэг мэдүүлһэн Ухаан түгэлдэр аба, эжымнай, амар мэндээ!   Эдир залууһаа ажалай амта танюулһан, Эрдэм бэлигэй талаан хуби хүртөөһэн, Үлзы буянай оюун сэдьхэл түрүүлһэн Үндэр наһатай аба, эжымнай — түшэг найдалнай!   Ажа байдалай хүндэ хүшэрые дабуулһан, Ажал хэрэгээ хэзээдэ түгэс дэбжүүлһэн, […]

Автор:

читать весь текст...

 09 февраля 2021, 19:08

Сэсэгма Гармаева. Сагаалдаг һайхан заншал

  Буддын номгон шажантай Буряад манай араднай Сагаан һараяа угтажа, Сагаалдаг һайхан заншалтай. Багахан үхибүүн наһандаа Бүтүү үдэртэ дурлахаш, Бууза хэжэ дууһахада, Болохыень хүлеэжэ ядахаш. Хойто үдэрынь болохо, Хабатай һонин байха: Улад зон олоороо Үдэрөө дүүрэн орохо. Аха хүнүүдээ хүндэлэн, Амар мэндые хүсэхэ. Уг узуураа уудалан, Угаа удаан хөөрэлдэхэ. Адуу мал тухайгаа Аятай зугаа дэлгэхэ: […]

Автор:

читать весь текст...

 09 февраля 2021, 19:06

Сэсэгма Гармаева. Жэлээ угтая

Хатуу шэрүүн жэлэй Холодохые хүнүүд хүлеэнхэй. Бушуу саашаа ябахыень Булта улад хүсэнхэй. Аажам тэнюунээр алхалан, Айлшалха үхэр жэлнай. Аарюул хуруудаа бултадаа Арад зомнай бэлдэнхэй. Зангаар номгон үхэрнай Зондоо туһатай байха. Хүндэ сагнай дабагдажа, Хүнүүдэй сэдьхэл амарха. Ама хамараа халхалангүй, Аятай зохидоор амилагдаха. Үбшэ зоболон үнгэржэ, Үбгэд хүгшэд налайха. Арюун һайхан һанаагаар Айлшалха жэлээ угтая, Сэбэр […]

Автор:

читать весь текст...

 05 февраля 2021, 19:56

Чингис Гуруев. Ой модон

1. Ой модон — хэшэг, Амидаралай түшэг, Ой модон — баян, Агуу барилгын эхин, Ой модон — заяа, Арюун сэбэр агаар. 2. …Эльгэн сагаан хуһанууд Энхэ сагай шэнжэтэй, — Наруули газарай сэнгэлигтэ Набша намаагаа дэлгэжэ, Дүхэриглэн ёохорлоһон хүүхэдтэл Дура сэдьхэл буляана. 3. Наһандаа хүхэрэн ургана Нарһад — сарюун молонууд! — Гандашагүй хүдэр үндэһэеэ Газарай гүн […]

Автор:

читать весь текст...

 01 февраля 2021, 19:11

Сэсэгма Гармаева. Тоонто

Хабарай урихан үедэ Холоһоо тоонтодоо ерээрэй; Хараасгай шубууе һануулан, Харижа нэгэтэ бусаарай. Зулгы һайхан нютагаа, Зүрхөө хүдэлгэн, шэртээрэй, Зүлгэ ногоон дайдаараа Зугаалан хөөрэн ябаарай. Уняар манан дэнзэтэй, Үнгын сэсэг самсатай Уужам, үргэн талаяа, Уяран байжа, хараарай. Түрэһэн һайхан дайдашни Тэбэрин абаха шамайгаа, Сэдьхэл зүрхэнэйш гунигые Сэбэрлэн байха хаһаараа. Хүндэ ашаагыш абажа, Хүсэ шадал нэмээхэ, Дахин […]

Автор:

читать весь текст...

 01 февраля 2021, 19:07

Дугарма Батоболотова. Хоюулаа

ХОЮУЛАА Хада ханамни хадаа, Ханилhан нүхэрни хадаа, Хүүгэдэймни эсэгэ хадаа Эльбыш даа, намаяа, Энхэрыш даа, намаяа, Эрхэлүүлыш даа, намаяа. Угайшни гуламтые Унтараангүй бадарааhан Эхэнэр хүн ха юмбиб даа, бишни.   Эхэнэр хүн хадаа, Эльгэ нимгэтэй хадаа, Инаг гансашни хадаа Няалдаhуулби даа, шамдаа, Нэнгэhүүлби даа, шамдаа, Найдаhуулби даа, шамдаа Эмээлтэ хазаартые Энгэр соогоо багтааха Эрэ хүн […]

Автор:

читать весь текст...

 29 января 2021, 20:00

Сэсэгма Гармаева. Эжэл нүхэртөө

Алтан дэлхэйн жама ёһөөр Айдар хоёр золгообди; Хуби заяагаа нилүүлэн, Хамта жаргажа эхилээбди. Һайхан тэрэ сагһаа хойшо Һара жэлнүүд үнгэрөө; Һаншаг манай сайража, Һаарал- буурал бологдоо. Эдир залуудаа золгоһон Эжэл ганса нүхэрни, Эреэн алаг зүрхыем Эзэлһэн зандаа байналши. Золтой заяатай һуухадаа, Зальбарнаб ходо бурхадтаа, Элүүр энхэ ябахыень Үдэртөө хүсэнэб нүхэртөө. Сэсэгма Гармаева Уран хүн

Автор:

читать весь текст...

 28 января 2021, 18:40

Дугарма Батоболотова. Сэдьхэл таабари

СЭДЬХЭЛ — ТААБАРИ Сэдьхэл Сагаахан сэдьхэл, Сэлмэг сэбэрхэн сэдьхэл. Ульhа дулаагаа, Урма зоригоо Уян сэдьхэл Хаанаhаа абабаш? Юугээр дүүргэбэш? Альган соошни бэлдээтэй, Аян харгышни хараатай, Арба, тарба болдисоггүй, Арья, борьё хонхосоггүй, Жаргалшни бэлдээтэй ха гү? Жамашни зохёогоотой ха гү? Үгы бэд даа, үгы! Жаргални энэ гээд, Харагдадаг юм гү, хүндэ? Баригдадаг юм гү, гарта? Борсогорхон […]

Автор:

читать весь текст...

 28 января 2021, 18:34

Дугарма Батоболотова. Агшан зуура

АГШАН ЗУУРА Мүнхэ юртэмсэдэ Мянган жэл — агшан зуура. Нарата дэлхэйдэ Нюдэ сабшаха — агшан зуура. Арюун нютагтаа Амиды ябаха — дээдын бэлэг, Эхэ эсэгын Элинсэгэй үгэhэн баян хэшэг. Дуhал дуhалаар Дүүрэн халиhан агшан зуураhаа Бүрилдэнэ ха юм Бүгэдэ бидэнэй ами наhан. Алхам бүхэнөө, Агшан зуураяа сэгнэжэ hурая, Агуу дэлхэйдэ Айлшаар ерэhэнээ мэдэжэ ябая. Дугарма […]

Автор:

читать весь текст...

 26 января 2021, 16:49

Дугарма Батоболотова. Морин хуурай магтаал

МОРИН ХУУРАЙ МАГТААЛ Урдын урда сагта hэн ха, Уужам Буряад орондо hэн ха. Уран Баатар hуугаа hэн ха. Унаха хүлэг моритой hэн ха. Хурдан нүхэр — морин эрдэни Холын харгы дүтэ болгоо. Хүлэг нүхэр — морин хани Хүндэ ажал хүнгэн болгоо. Сая холын дүхэриг соогуур, Самсаал хурса эри дээгүүр, Сорьёо тэмсэл дүлэн соогуур, Сахариг хүрдын […]

Автор:

читать весь текст...

 26 января 2021, 16:04

Сэсэгма Гармаева. Наһанай харгы

Үхибүүн багахан үедэшни Үнгын сэсэгээр бүрхөөтэй Үргэн харгы урдашни Уряалан байха шамай. Хүдэр хорёод наһандаш Харгы уужам, аятай. Холын һайхан газарнууд Хүлеэн байха: хабатай. Дүшөөд наһанай үедэ Дардам харгы харагдаха, Олоороо алхалха арга Одоол эндэ олдохо. Наһанай дабаа буухадаш, Нариихан зүргэ үлэхэ, Нэгэ мэдэн гэхэдэш, Ногоогоор хушагдан эхилхэ… Сэсэгма Гармаева Уран хүн

Автор:

читать весь текст...